May 18, 2021, Tuesday

सबै क्षेत्रलाई साथ लिएर अघि बढे अर्थतन्त्रमा सुधार

विमल सुवेदी– कतार दोहा

देश भर्खरै मात्र संघीय नेपालको संरचनामा बामे सर्न लागेको छ । बिशेष गरी तीन तहको निर्वाचन पछि स्थानीय, प्रादेशिक र केन्द्रिय सरकार गठन भई सकेको छ । अब देशको एक मात्र आर्जुन दृष्टि, देशको आर्थिक बिकास हुनुपर्दछ । यसमा कसैको दुई मत हुनु हुँदैन । सरकार आर्थिक बिकासको अंक गणना गरेर बसेको छ देशको आर्थिक बिकास पक्कै चिप्लो भाषामा ब्यक्त गर्नु जस्तो सजिलो अवश्य हुँदैन ।

सरकार अहिले दुई अंक को आर्थिक बिकास गर्छु भनेर भनी रहेको छ । तर बोल्दैमा आर्थिक बिकास हुने हो ? देशको सम्वृद्धिको लागि जति महत्वपुर्ण आर्थिक प्रगती हुनु जरुरी छ त्यतिकै महत्वपूर्ण आर्थिक बिकासको लागि आर्थिक अनुशासनको आवश्यकता पर्दछ । केन्द्रदेखि स्थानिय तहसम्म आर्थिक क्षमता अभिवृद्धि हुने गरी प्रभाबकारी सामान्य गर्दै आर्थिक अनुशासन कायम गर्न सक्यौं भने मात्र यो सम्भब छ । बिना आर्थिक अनुशासन हामीले आर्थिक बिकास गर्छु भन्नु डोकोमा दुध दुहेर भरिन्छ भने जस्तै हो ।

मुलत कम्युनिष्ट सरकार भनेर चिनिने बर्तमान सरकामा अर्थमन्त्री देशको मौद्रिक नीति अर्थ नीति बुझेका अनुभबी ब्यक्तित्व भएका गरेको भनेर सबै तिर प्रसंशा भइरहेको छ । समालोचना को मसी सुक्न नपाउँदै उहाँकै अभिब्यक्तिका कारण बजारमा तहल्का पनि मच्चिएको छ । बिशेषत एकाधिकार बजारको वकालत गर्ने कम्युनिष्ट अर्थनीति मान्ने सरकार भएकोले लगानी कर्ताहरु पर्खेर हेर्ने वा सशंकित हुनु स्वाभाबिकै हो । युरोप, अमेरिका, कोरिया, जापान लगायतका देशले खुला अर्थनीतिको माध्यमबाट आर्थिक समृद्धि हासिल गरिसकेको र त्यहाँको आर्थिक बिकासको रहस्यहरु मध्य बैकिङ प्रणालीको बिकास महत्वपूर्ण छ किनकी आर्थिक साधनहरुको परिचालन र उपभोग हरुमा बैंकहरुको महत्वपूर्ण भूमिका हुन्छ ।

विश्वबजारमा सेयर मार्केटलाई देशको आर्थिक सुचकको महत्वपूर्ण कडिको रुपमा लिइन्छ र सेयर मार्केटमा सानो हलचल हुँदा सरकारलाई निकै ठुलो चुनौती देखिन्छ । तर अर्थमन्त्रीले पद लिए लगत्तै अर्थतन्त्रलाई गतिदिन आर्थिक अनुशासन कायम गर्न आर्थिक सुधार कार्यक्रम ल्याउन सरकारी योजना सार्वजनिक गर्नुपर्नेमा ब्यक्तिगत प्रचारात्मक शैलीमा सेयर मार्केट र घरजग्गा कारोबारका सम्बन्धमा उत्पादक र अनुत्पादक क्षेत्र भन्ने अभिव्यक्ति दिए । जसरी देशकै अर्थतन्त्रमा टेवा पु¥याउने क्षेत्र सेयर बजारलाई अनुत्पादक क्षेत्र भनेर आयो यसले लगानी कर्तालाई विश्वासमा लिने भन्दा चिडाउने काम गरेको छ । उता बर्तमान अवस्थामा देशमा राम्रो स्कोपमा बैंक फाइनान्स र बितिय संस्थाहरु छन र यिनै बितिय संस्था विश्वास नेपालको सेयर बजार अघि बढेको छ ।

राष्ट्र निर्माण र आर्थिक बिकास एक बर्ग वा समुहको प्रयासबाट मात्र सम्भब हुने कुरा होइन सरकार, निजी क्षेत्र, गैर सरकारी संस्था, जनसहभागीता लगायतका क्षेत्रका समग्र सीप र क्षमतालाई परिचालित गर्न सक्नु पर्दछ । अर्थमन्त्रीबाट धितो पत्र बजार र घरजग्गा कारोबारको बिषयलाई लिएर भएको टिप्पणीले नेपाली अर्थतन्त्रमा चासो राख्ने र लगानी कर्ताहरु जोकोहिमा नकारात्मक असर पर्नु स्वाभाबिकै हो । प्रत्यक्ष असर पूँजी बजारमा देखिसकेको छ । देशको आर्थिक बिकासमा अरुको मोडल हेर्नु भन्दा आफूसँग भएको श्रोत साधनको उचित परिचालन गरेर आफ्नै मोडल बनाएर अघि बढ्नुनै नै बुद्धिमानी हुन्छ ।

१९८८ को देङ स्याओ पिङ को चीनको आर्थिक योजना र प्रधानमन्त्री हुँदा के गरे त्यो दोस्रो पाटो हो । तर १९९० मा भारतको अर्थमन्त्री भएपछि मनमोहन सिंहले भारतमा बनाएको अर्थनीतिलाई लिन सकिन्छ । तसर्थ अर्थमन्त्रीमा योग्यता भन्दा नेपालको अर्थतन्त्रलाई राम्रोसँग बुजेको व्यक्ति हुनुपर्दछ । हाम्रो अर्थतन्त्रको बिकास तब सम्भब हुन्छ जब कृषि अर्थतन्त्रलाई राम्रोसँग बुझेर कृषिमा आधुनिकीकरण गर्न सकिन्छ ।
बर्तमान सरकारले पहिले आँफैले लगानी कर्तालाई र अर्थबिद्हरुको विश्वास जित्नु पर्ने आवश्यकता छ । साथै २०४८ साल देखिको आर्थिक उदारिकरणको नीतिमा समय अनुसार पारीमार्जन गर्दै लैजानुपर्दछ ।

आर्थिक बिकासको चरणमा प्रवेस गर्दै गर्दा युवालाई बिदेश पठाउने कार्य रोक्न सक्ने अबसर को र्सिजना गराउन सक्ने गरी आर्थिक बिकासको योजना सरकारले ल्याउन सक्नुपर्दछ । तसर्थ सामाजिक न्याय सहितको आर्थिक समृद्धि हासिल गर्ने गरी बिशेष नीति र क्षेत्रहरुलाई प्राथमिकता को साथ अगाडि बढाउन जरुरी छ । नीतिगत रुपमा भष्टाचार नियन्त्रण शान्ति सुरक्षाको प्रत्याभुती, दण्ड हिनताको अन्त्य निष्पक्ष प्रशासन, मानव बिकास र सामाजिक सुरक्षामा ध्यान दिएर कृषि, उर्जा, पर्यटनलाई बिशेष प्राथमिकतामा राख्दै औद्योगिक बस्तु उत्पादनमा जोड दिन सक्नुपर्दछ । कम्तिमा परम्परागत सोच र शैली बाट बाहिर निस्किएर आर्थिक योजना तर्जुमा अर्थमन्त्रीले गर्न सक्नुपर्दछ ।

स्वभाबिक हो आर्थिक बृद्धि कुनै एउटा मुलुकको लक्ष्य वा क्षमताबाट मात्र सुनिश्चित हुँदैन यसलाई प्रभाब पार्ने विविध आन्तरिक बाह्र्य फ्याक्टरहरु हुन्छन् । आर्थिक बृद्धिको लक्ष्य हासिल गर्न सक्नु वा नसक्नुमा सरकारको अक्षमता भन्न मिल्दैन किनकी बिगतको सरकारले शान्ती प्रकृयालाई तार्किक निस्कर्षमा पुर्याएर आर्थिक क्रान्तिको ढोकामा देशलाई पुर्याएर नयाँ सरकारलाई सत्ता हस्तान्तरण गरेको छ । यो समयमा पूँजीगत खर्च भन्दा नि संबैधानिक अड्चनलाई कार्यान्वयन गर्ने जिम्मेवारी बढी थियो र र त्यो पुरा पनि भएको छ ।

अन्त्यमा, अर्थमन्त्रीले अर्थतन्त्रको बागडोर आँफैले सम्मालेर अगाडि बढ्नु पर्दछ, बजेट कार्यान्वयनको क्षमता बुझेर, मुद्रास्फीर्ती निश्चित सीमामा राखेर, आर्थिक योजनाको लक्ष्य बृद्धिदर कायम गर्न सक्नुपर्दछ । अर्थतन्त्रबारे गम्भिर हुने र सरोकारका संस्थाहरु राष्ट्र बैंक, बीमा क्षेत्र, पूँजी बजार क्षेत्र, र निजी क्षेत्र हुन् । यि निकायलाई विश्वासमा लिएर उपलब्ध साधन श्रोतको उचित सदुपयोग गर्ने दिशामा अर्थमन्त्री अगाडि बढ्न सके देशको आर्थिक बिकास अबको २० बर्षभित्र सम्भब छ । अर्थमन्त्रीको कार्यकाल सफल होस उहाँको नेतृत्वमा देशले आर्थिक बिकासकाको ढोका उघार्न सफल हुनुहोस् भन्ने शुभकामना छ ।

सम्बन्धित समाचार

व्यापारीलाई पोष्न खोपमा भ्रष्टाचार गर्दा कोरोना संक्रमितले ज्यान गुमाउनु पर्यो, ओलीले राजिनामा दिनु पर्छ
व्यापारीलाई पोष्न खोपमा भ्रष्टाचार गर्दा कोरोना संक्रमितले ज्यान गुमाउनु पर्यो, ओलीले राजिनामा दिनु पर्छ
  • २०७४ फाल्गुन २८, ०९: १२: ५६

प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सदनमा प्रस्तुत गर्नु भएको विश्वासको मत लिने प्रस्तावको विषयमा आफ्नो मत राख्दै प्रमुख प्रतिपक्षी दलका नेता...

कोभिड—१९को विस्तार र स्वतन्त्र प्रेसको भूमिका
कोभिड—१९को विस्तार र स्वतन्त्र प्रेसको भूमिका
  • २०७४ फाल्गुन २८, ०९: १२: ५६

१.कोभिड—१९को दोस्रो छालले नेपाललाई पनि छोप्यो भने हुन्छ । विश्वका देशहरुमा कोरोनाका भाइरसहरुले विभिन्न रुप लिएर विस्तारित हुन थालेका समाचारहरुले...

पशुपति नाथको शरणमा नै पुगेका हौँ त ?
पशुपति नाथको शरणमा नै पुगेका हौँ त ?
  • २०७४ फाल्गुन २८, ०९: १२: ५६

१. नेपालमा प्रजातन्त्रको स्थापना, पुनस्र्थापना र फेरि पुनस्र्थापनाका घटनाहरुको कडीमै २०६३साल वैशाख ११ गते आएको थियो, जुन दिन जनताको आन्दोलनको...

भर्खरै

TOP