May 19, 2021, Wednesday

बिम्स्टेक सैनिक अभ्यास भारतको महाराष्ट्रको पुणेमा

काठमाडौ । चौथो शिखर सम्मेलन काठमाडौंमा सकिएको १० दिनपछि २५–३१ भदौमा बिम्स्टेकका सदस्य राष्ट्रहरूको संयुक्त सैन्य अभ्यास हुने घटनाले कुटनीतिक र राजनीतिक वृत्तमा तरंग छाएको छ ।

नेपाल, भारत, बंगलादेश, श्रीलंका, भुटान, म्यानमार र थाइल्यान्डका सैनिक अधिकृतहरू भारतस्थित महाराष्ट्रको दोस्रो ठूलो शहर पुणेमा संयुक्त सैन्य अभ्यास गर्ने निश्चित भए पछि यो घटनालाई लिएर विश्वब्यापी रुपमा र खास गरी एसियाली मुलुकमा सनसनी छाएको छ । सदस्य राष्ट्रका सैन्य प्रमुखसहित ३० जनाले भाग लिने सो सैन्य अभ्यासलाई प्रतिआतंकवादविरुद्धका लागि संयुक्त अभ्यास नाम दिइएको छ । बिम्स्टेक सदस्य राष्ट्रहरूबीच विगतमा दुई पक्षीय सैन्य अभ्यास मात्र हुने गरेको थियो ।

कुनै संगठनको जगमा टेकेर गर्न लागिएको यो सैन्य अभ्यास दक्षिण एसिया र दक्षिणपूर्वी एसियामै पहिलो रहेको जानकारहरू बताउँछन् । बिम्स्टेक सदस्य राष्ट्रहरूका राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार तथा सैन्य सहचरीहरूको बैठकले केही समयअघि भारतमा सैन्य अभ्यासको निर्णय गरेका थिए । विदेश सचिवस्तरीय बैठकले त्यसलाई मंगलबार मात्र औपचारिक रूपमा अनुमोदन गरेको थियो ।

बिम्स्टेकको चौथो शिखर सम्मेलनमा संयुक्त सैन्य अभ्यासको विषय एजेन्डा बन्ने वा नबन्ने भन्नेबारे औपचारिक धारणा सार्वजनिक हुनुअघि सैन्य अभ्यास गर्ने निर्णय हुनुलाई यस क्षेत्रको भूराजनीतिमा ठूलै महत्व पाउने र हलचल मच्चाउने अनुमान गरिएको छ । बिम्स्टेक सदस्य राष्ट्रबीचको सैन्य अभ्यासलाई कनेक्टिभिटीअन्तर्गत्को ‘सपोर्टिङ’ तत्वका रूपमा बुझ्नुपर्ने नेपाली सेनाका एक पूर्वरथी बताउँछन । नेपाल भूपरिवेष्ठित भएकाले भारततर्फ बढी झुकाव राख्नु यथार्थ भएको उनीहरुको तर्क छ ।

बिम्स्टेकमा दक्षिण एसियाका पाँच मुलुक मात्र नभई दक्षिण–पूर्वीएसियाका थाइल्यान्ड र म्यानमार पनि सदस्य छन् । थाइल्यान्ड र म्यानमार भौगोलिकलगायत कोणबाट भारतभन्दा चीनसँग निकट छन । त्यसैले थाइल्यान्ड र म्यानमारले सहभागिता जनाएको सैन्य अभ्यासमा नेपालले भाग लिँदा फरक नपर्ने सैन्यबिद्हरुको बुझाई छ ।

चीनले आफ्ना छिमेकीसँगको सम्बन्धलाई ओबीओआरको फराकिलो व्यवस्थामा जोड्न खोजेको छ, त्यसरी नै भारतले पनि छिमेकीहरूसँग नजिकिने प्रयास गरिरहेको बुझ्न पनि सकिन्छ । बिम्स्टेक मुलुकको सैन्य अभ्यासबाट भारतले चीन र पाकिस्तानलाई आफ्नो सैनिक शक्ति देखाउन खोजेको हुन सक्ने विश्लेषण पनि गरिन थालेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय तथा द्विपक्षीय सैन्य अभ्यासमा नेपालले सहभागिता जनाउन लागेको यो पहिलो पटक होइन । यस्ता अन्य पाँच वटा सैन्य अभ्यासमा नेपाली सेना सहभागी हुँदै आएको छ ।

यस्ता सैन्य अभ्यासबाट नेपाली सेनाको समय अनुकुल व्यावसायिक विकास तथा मित्रराष्ट्रका सेनासँगको सम्बन्धलाई थप सुदृढ सहयोग पुगेको सैनिक मुख्यालयको भनाइ छ । विगतका संयुक्त सैन्य अभ्याससँगै नेपाली सेनाले विभिन्न तालिम आदान प्रदानसमेत गरिरहेको छ । तीमध्ये सबैभन्दा लामो शृंखला चलेको सैन्य अभ्यास हो, भारतीय सेनासँगको ‘अपरेसन सूर्य किरण’ ।

दुई मुलुकका सेनाले यसको दशौं शृंखला सम्पन्न गरिसकेका छन् । उक्त अभ्यासका १, ३, ५, ७ र ९ भारतमा चलेका थिए । २, ४, ६, ८ र १० नेपाली भूमिमा सञ्चालन गरिएको थियो । यसमा नेपालको तर्फबाट १७ सय ३९ र भारतीय सेनाको तर्फबाट १८ सय ५६ जना सैनिकले सहभागिता जनाइसकेको सैनिक जनसम्पक निर्देशनालयले जनाएको छ । यस्तै, बेलायती सेनाको आयोजना रहने सैन्य अभ्यासमा पनि नेपाली सेनाले भाग लिइसकेको छ ।

‘क्यारेबियन पट्रोल’ नाम दिइएको उक्त अभ्यास ५० वर्षअघि शुरु भएको हो, जसमा एक सय १९ देशका सेनाले संयुक्त अभ्यास गर्दै आएका छन् । यो सैन्य अभ्यासमा नेपालले ३१ असोज ०७१ र १७ असोज ०७२ गरी दुई पटक सहभागिता जनाइसकेको छ । नेपाली सेना आफैंले सञ्चालन गर्दै आएको छ, ‘एक्स शान्ति प्रयास’ । नेपाली सेनाको विशेष निमन्त्रणामा यस सैन्य अभ्यासका तीन वटा शृंखला चलिसकेका छन् । सन् २००० देखि शुरु भएको ‘एक्स शान्ति प्रयास’ सन् २०१३ र २०१७ मा पनि सञ्चालन भइसकेको छ ।

तीन वटै शृंखलामा गरी ३४ मुलुकका करिब १४ सय सैनिकले सहभागिता जनाइसकेको छ । नेपाली र अमेरिकी सेनाबीच सन् २००३ देखि शुरु भएको अभ्यासलाई ‘ब्यालेन्स नेल’ नाम दिइएको छ । त्यसअन्तर्गत हालसम्म २८ वटा तालिम र सैन्य अभ्यास भइसकेका छन ।

‘ब्यालेन्स नेल’को उद्देश्य प्रतिआतंकवाद, प्रतिविद्रोह, उद्धार, विपत व्यवस्थापन र दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने भन्ने छ । सार्क र बिम्स्टेक दुवैको सदस्य रहेको श्रीलंकाको सेनासँग पनि नेपाली सेनाले अभ्यास गर्दै आएको छ ।

त्यसको नाम दिएको छ, ‘एक्स कर्मोरेन्ड स्ट्राइक’ । उक्त अभ्यास श्रीलंकाली सेनाले हरेक वर्ष आयोजना गर्छ । र, नेपालले त्यसमा सन २०१४ देखि सहभागिता जनाउँदै आएको छ । १६ अप्रिल २०१७ देखि नेपाल र चीनबीच पनि संयुक्त सैन्य अभ्यास शुरु भएको छ । त्यसको दोस्रो शृंखला १२ जुलाई २०१८ मा शुरु भएको छ । उत्तरी छिमेकीसँग नेपाली सेनाको अभ्यासलाई ‘सगरमाथा फ्रेन्डसिप’ नाम दिइएको छ । आतंकवादविरुद्धको अभ्यासका रूपमा यसलाई दुई मुलुकले अथ्र्याएका छन् ।

सम्बन्धित समाचार

देश भित्रै हवाई उडान ठप्प हुँदा नेपाली बिचल्ली तर विदेशीलाई तेस्रो देश उडाउँदै सरकार
देश भित्रै हवाई उडान ठप्प हुँदा नेपाली बिचल्ली तर विदेशीलाई तेस्रो देश उडाउँदै सरकार
  • २०७५ भाद्र १८, ०९: २०: १२

नयाँ बिकल्प,काठमाडौं । कामकुरो एकातिर कुम्लो बोकी ठिमी तिर भने झैं देशमा कोरोना संक्रमणको महामारीबाट दैनिक दुई सयको हाराहारीमा नेपाली...

उपेन्द्रको असहमति हुँदाहुँदै ठाकुरले जसपा दलको नेतामा महतो नियुक्त गरे
उपेन्द्रको असहमति हुँदाहुँदै ठाकुरले जसपा दलको नेतामा महतो नियुक्त गरे
  • २०७५ भाद्र १८, ०९: २०: १२

नयाँ बिकल्प,काठमाडौं । सत्तारुढ केपी शर्मा ओली नेतृत्वको सरकारलाई बिस्वासको मत दिने र नदिने विषयमा चर्किएको विपक्षी जनता समाजबादी पार्टी...

जसपा नेतृत्व नपाए सरकारमा नजानेः ओली सरकारले बहुमत नपाउने निश्चित
जसपा नेतृत्व नपाए सरकारमा नजानेः ओली सरकारले बहुमत नपाउने निश्चित
  • २०७५ भाद्र १८, ०९: २०: १२

नयाँ बिकल्प,काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले गत वैशाख २७ गते प्रतिनिधि सभाबाट विश्वासको मत लिने प्रस्तावको विपक्ष र तठस्थमा...

भर्खरै

TOP