महँगीको मारमा प्रहरी र सैनिक जवानहरु

नयाँ विकल्प
प्रकाशित मिती: २०७५ माघ १४, १०: ०७

काठमाडौं । देशमा महङ्गी दिन दुईइ गुना रात चार गुना बढी रहेको छ । त्यसकै तुलनामा देशमा शान्ति सुरक्षा र अमनचैन कायम गर्न सुरक्षा अंगका तल्ला तहका प्रहरी र सैनिक जवानले २४ सै घण्टा पहरा दिने र गस्ती गरिरहेका हुन्छन् । तर सुन्दा पनि अचम्म लाग्छ तिनै २४ घण्टा अहोरात्र खट्ने प्रहरी र सेनाका जवानको मासिक तलव २४ हजार पनि छैन् ।

श्रम ऐनले एक श्रमिकलाई साप्ताहिक छ दिन आठ घण्टाको दरले मात्र काम लगाउन पाइन्छ भन्छ । त्यसमा पनि उनीहरुले अतिरिक्त समयमा काम गरेमा अतिरिक्त भत्ता पाउँछन तर नेपाली प्रहरी, शसस्त्र प्रहरी र नेपाली सेनामा कार्यरत तल्लो तहका जवानहरुको खटाई र २४ घण्टा भए पनि तलव र सुविधा भने मजदूरको भन्दा पनि कम छ ।

अझ काठमाडौ उपत्यका र मुलुकका अन्य शहरी क्षेत्रमा खटिएका यस्ता जवानले आफ्नो जीवन यापन नै गर्न कठीन भइरहेको बेला घर र परिवारको लागि खर्च धान्न सक्दैनन भन्ने प्रष्ट हुन्छ । हाल सहरी क्षेत्रमा एकजनालाई सामान्य जीवन यापन गर्न प्रतिव्यक्ति २५ हजार दुई सय लाग्छ । प्रतिव्यक्ति २५ हजारभन्दा बढी खर्च हुने हाम्रो सहरमा बसेका सेना, सशस्त्र र नेपाल प्रहरीको तलब हेर्ने हो भने उनीहरुको जीवन कति कष्टकर छ भन्ने अनुमान सहजै लगाउन सकिन्छ ।

शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायात र अन्य दैनिक खर्च धान्न कसरी सम्भव होला भन्ने अनुमान नै राज्यले गर्न सकिरहेको छैन । तल्लो तहका सेनाका सिपाही र सशस्त्र तथा नेपाल प्रहरीका जवानको मात्रै हैन, उच्च तहका सुरक्षा अधिकारीको हालत पनि खासै राम्रो देखिँदैन । नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका निरीक्षकको मासिक तलब ३८ हजार ६ सय ३६ छ । नेपाली सेनाको सेनानीको तलब ४३ हजार तीन सय ४८ छ ।

करिव एक लाख नेपाली सेना, ७० हजार नेपाल प्रहरी र ४० हजारको संख्यामा रहेको सशस्त्र प्रहरीका तल्लो तहका जवानहरु आर्थिक अभाव र तलबकै कारण डिप्रेसनसहित विभिन्न किसिमका मानसिक अभावले चिढिएका छन् । जसका कारण ति निकायमा काम गरेको प्रमाणपत्रका आधारमा उनीहरू विदेशमा जागिर खान जाने प्रवृत्ति ह्वात्तै बढेको छ ।

नेपाली सुरक्षा निकायको बर्दी त्यागेर ढोके, पाले र अंगरक्षक भएर विदेश जाने बाध्यता त्यही तलबकै कारण भएको धेरैको ठम्याई छ । सुरक्षा निकायमा वर्षौं जागिर खाए पनि छोराछोरीलाई महँगो शुल्क तिरेर पढाउन नसक्ने अवस्था देखिएकै कारण सुरक्षकर्मीहरु यतिवेला कि त बाध्यता जागिर खान्छन वा त आकर्षक कमिसन आउने ठाउँमा जान्छन् ।

न्युन तलव सुविधाकै कारण धेरै नेपाली बेलायती सेना र भारतीय सेनामा भर्ना हुन नसकेपछि मात्रै नेपाली सेना र सशस्त्रमा जाने गर्छन । नेपाल प्रहरीमा जान खोज्नेहरू त भनसुन र पावरबाट मात्र जागिर खान पाइन्छ भन्ने मनोविज्ञान पालेर बसेका छन् ।

संयुक्त राष्ट्रसंघको शान्ति सेनामा योगदान दिएर नाम र दाम कमाएको नेपाली सेनाका सैनिकहरूमा तलब सुविधाकै कारण वितृष्णा आउने गरेको छ । उनीहरु शान्ति मिसन गएर केही ५ देखि ६ लाख रुपैयाँ एक मुष्ट आर्जन हुने आशाले मात्र जागिर गाइरहेका हुन्छन् ।

जवानले आफ्नो जीवन यापन नै गर्न कठीन भइरहेको बेला घर र परिवारको लागि खर्च धान्न सक्दैनन भन्ने प्रष्ट हुन्छ । हाल सहरी क्षेत्रमा एकजनालाई सामान्य जीवन यापन गर्न प्रतिव्यक्ति २५ हजार दुई सय लाग्छ । प्रतिव्यक्ति २५ हजारभन्दा बढी खर्च हुने हाम्रो सहरमा बसेका सेना, सशस्त्र र नेपाल प्रहरीको तलब हेर्ने हो भने उनीहरुको जीवन कति कष्टकर छ भन्ने अनुमान सहजै लगाउन सकिन्छ ।

नेपाली सेनाका सिपाही, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी जवानको तलब २१ हजार आठ सय २२ । धेरै समय काममा खट्नुपर्ने तल्लो दर्जाका सेना, सशस्त्र र प्रहरीका राष्ट्रसेवकहरू मासिक तलब यत्तिले मात्रै पुग्दैन भन्ने तिनै प्रहरी र सेनाका प्रमुखहरुलाई थाहा नभएको होइन । शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायात र अन्य दैनिक खर्च धान्न कसरी सम्भव होला भन्ने अनुमान नै राज्यले गर्न सकिरहेको छैन ।

तल्लो तहका सेनाका सिपाही र सशस्त्र तथा नेपाल प्रहरीका जवानको मात्रै हैन, उच्च तहका सुरक्षा अधिकारीको हालत पनि खासै राम्रो देखिँदैन । नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीका निरीक्षकको मासिक तलब ३८ हजार ६ सय ३६ छ । नेपाली सेनाको सेनानीको तलब ४३ हजार तीन सय ४८ छ ।