काँग्रेस भातृ संस्थाको बिना महाधिवेशन १५ वर्षसम्म टिक्ने टिके सभापतिहरु

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले अन्य संसदवादी र गैरसंसदवादी दललाई लोकतन्त्र र लोकतान्त्रिक आचरण तथा आवधिक निर्वाचन, ताजा जनादेश, संगठनको नियमित महाधिवेशनबाट नेतृत्व विकास हुनुपर्ने सैद्धान्तिक पाठ निकै पढाउने गर्छ ।

उसले प्रेस, स्वतन्त्रता, मानवअधिकार, संसदीय सर्वोेच्चता र न्यायिक स्वतन्त्रताको आवाज हरेक सन्दर्भमा जोड्दै लोकतान्त्रिक संस्कार र पद्धतिको अनुशरण गर्नुपर्ने वकालत गर्दै आएको पनि छ । तर, कांग्रेस आफैंले अधिकांश भ्रातृ संस्थाकोे महाधिवेशन गरेको छैन भन्दा धेरैलाई पत्यार नलाग्न सक्छ । तर यि भातृ संस्थाका सभापतिहरुले पार्टी सभापति शेरबहादुर देउवा र बरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेलको निगाह र संरक्षणमा बिधान विपरित महाधिवेशन नगरी हाईसन्चो काडेर बसेका छन् ।

यस्ता भाग्यमानी सभापतिको पछिल्लो र ज्वलन्त उदाहरण हो–नेपाल किसान संघ र आदिवासी जनजाति संघ । नेपाल किसान संघमा भानु सिग्देल २० वर्षदेखि सभापति भएर राजनीति गरिरहेका छन् । तत्कालीन नेपाली कांग्रेस प्रजातान्त्रिक र नेपाली कांग्रेसबीच एकता हुँदा २०६४ सालमा नेपाली कांग्रेसको भातृ संस्था नेपाल किसान संघको सभापति भएका सिग्देललाई सोही जिम्मेवारी दिइएको थियो ।

नेपाल आदिवासी जनजाति संघका सभापति इन्द्रबहादुर (आईबी) गुरुङ संघको सभापति भएको पनि १५ वर्षभन्दा बढी भएको छ । उनी तत्कालिन कांग्रेस प्रजातान्त्रिक निकटको आदिवासी जनजाति संघको सभापतिको हैसियतले दुवै भातृ संस्थाबीच एकता हँुँदा पुनः अध्यक्ष भएका हुन् ।

नेपाल प्रजातन्त्र सेनानी संघको १० वर्षअघिनै सभापति भएका टंकप्रसाद कँडेललाई ६ माघ २०६९ मा पार्टी केन्द्रीय कार्य समितिले म्याद थप गरिदिएपछि पुनः महाधिवेशन गर्ने आँट गरेका छैनन् । उनी तत्कालिन नेपाली कांग्रेसको भातृ संस्था प्रजातन्त्र सेनानी संघमा थिए ।

संघको २०६४ सालदेखि महाधिवेशन भएको छैन । नेपाल तामाङ संघका सभापति कवेलबहादुर लामा सभापति भएर राजनीति गरेको १० वर्ष भयो । ललितपुरका स्थायी वासिन्दा लामा तत्कालिन नेपाली कांग्रेसका सभापति शुशील कोइरालाको सल्लाहमा २०६६ सालमा संघ स्थापना गरेदेखि हालसम्म सभापति छन् ।

नेपाल ठाकुर संघको सभापति अनिरुद्र ठाकुर हुन् । उनी ३१ वैशाख २०६७ सालदेखि संघको नेतृत्व गरिरहेका छन् । विधानअनुसार नेपाली कांग्रेसका हरेक भ्रातृ संस्थाको महाधिवेशन दुईदेखि तीन वर्षमा हुने गरेको छ । तर, धेरैजसो भ्रातृ संस्थाले महाधिवेशन नै गर्दैनन् । कहिले कोइराला गुट त कहिले देउवा गुट निकट मानिएका ठाकुर झापा गौरादहका स्थायी वासिन्दा हुन् ।

पार्टी केन्द्रीय सदस्य भएका मीन विश्वकर्मा र लक्ष्मी परियार कांग्रेस भ्रातृ संस्था नेपाल दलित संघको सभापति र महासचिव हुन् । प्रत्येक दुई वर्षमा हुनुपर्ने महाधिवेशन यथोचित र मुनासिव कारण देखाएर १ वर्ष थप गर्न पाइन्छ । तर, १९ देखि २३ फागुन २०५९ सम्म भएको महाधिवेशनबाट अध्यक्ष भएका विश्वकर्मा र परियारले ६ वर्ष वितिसक्दा पनि महाधिवेशन गराएका छैनन् ।

राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक अपांग संघ २०६६ सालमा स्थापना भएदेखि भोजराज श्रेष्ठ सभापति छन । तर, उनले पनि निर्धारित समयमा महाधिवेशन गरेका छैनन । तत्कालिन संस्थापन पक्ष अर्थात कोइराला गुट र समूहको समर्थनमा संघको सभापति भएका श्रेष्ठले महाधिवेशन नगरको भने १० बर्ष हुन लागेको छ ।