डा. शेखरको दोहोरो राजनीतिक पनका कारण कोइरालाहरुको लिगेसी संकटमा

नयाँ विकल्प
प्रकाशित मिती: २०८३ बैशाख ८, १६: ४७

नेपाली कांग्रेसको १४ औं महाधिवेशनमा देउवाका निकै नजिक निकटतम प्रतिस्पर्धी डा. शेखर कोइरालाको दोधारे चरित्रका कारण पछिल्लो समय नेपाली कांग्रेसभित्रको राजनीतिमा यता न उता हुने भएका छन् ।

१४औं महाधिवेशनमा कोइराला थापा एउटै क्याम्पबाट महाधिवेशनमा होमिएका थिए । १४ औं महाधिवेशनमा होमिदा देउवा समूहबाट कोइरालालाई सभापतिमा हराउन प्रकाशमान सिंह र विमलेन्द्र निधिले सभापतिमा देउवाकै रणनीति अनुसार उम्मेदवारी दिएको त्यतिबेलै राजनीतिक वृत्तमा चर्चा थियो । जसअनुसार सभापति पदको लागि भएको पहिलो चरणको निर्वाचनमा चार जनामध्ये कसैले पनि ५१ प्रतिशत मत प्राप्त गर्न नसकेपछि दोस्रो चरणको निर्वाचनमा देउवा र कोइरालाबीच प्रतिस्पर्धा भएको थियो । पहिलो चरणमा विमलेन्द्र निधिले २५०, प्रकाशमान सिंहले ३७१, डा. शेखर कोइरालाले १७०२ र शेरबहादुर देउवाले २२५८ मत पाएका थिए ।

५१ प्रतिशत मत चारै जनामध्ये कसैले पनि प्राप्त गर्न नसकेपछि दोस्रो चरणमा भएको निर्वाचनमा प्रकाशमान सिंह र विमलेन्द्र निधिले देउवालाई समर्थन गरेर कोइरालालाई हराएका थिए । जसअनुसार कोइरालाले १८५५ र देउवाले २७५८ मत प्राप्त गरी देउवा सभापति पदमा निर्वाचित भएका थिए । दोस्रो चरणको निर्वाचनमा निधि र सिंहलाई आफुसँग ल्याउन सकेको भए सभापति बन्ने बलियो सम्भावना थियो ।

तत्पश्चात कोइराला पार्टीभित्रको विकृति, विसंगति र एकाधिकारवादको विरुद्ध भन्दै देशव्यापी दौडाह गरेर चर्चा कमाएका थिए । कांग्रेसको नियमित महाधिवेशन समयमै हुनुपर्छ भन्दै देश दौडाह गरेका कोइरालाले पछिल्लो समय कांग्रेसका केन्द्रीय समितिको समय सकिँदा नसकिँदै समय थपमा देउवा पक्षलाई साथ दिएर युवा पुस्ताको पुस्तान्तरण र हस्तान्तरणको प्रक्रियालाई ब्रेक लगाइदिएपछि देउवा निकट हुँदै गए । विशेष महाधिवेशनको सन्दर्भमा पनि दोहोरो भूमिका निभाउँदै कसैले हस्ताक्षर गर्नु कसैलाई नगर्नु भन्दै आएका कोइरालाले विशेष महाधिवेशनको समय तालिका प्रकाशित गरिँदा ठुलो आपत्ति जनाए । विशेष महाधिवेशनमा उपस्थित भएर विशेष महाधिवेशनको सभापति भइदिन गरेको आग्रहलाई पनि इन्कार गरे ।

देउवा निकट हुँदै गएपछि थापालाई एक्लाउन केही थान आफु निकट नेताहरुलाई राष्ट्रिय सभा र समानुपातिक सूचीमा पार्न सफल भएपछि नेपाली कांग्रेसको विधानको धारा १७ (२) अनुसार भृकुटीमण्डपमा भएको विशेष महाधिवेशनलाई पार्टी फुटको संज्ञा दिएपश्चात थापा कोइरालाबीच बोलचाल समेत बन्द भयो । फागुन २१ कै निर्वाचनमा थापाकै हस्ताक्षरबाट मोरङ ६ मा निर्वाचनमा होमिएका कोइराला विराटनगरमा कांग्रेसको उद्गमस्थल समेत बचाउन नसकेर कोइराला परिवारको लिगेसी माथि नै प्रश्न चिन्ह खडा हुँदा पनि कोइरालाले विगतका राजनीतिक अवस्थाको विश्लेषण गर्न सकेनन् । निर्वाचनमा रास्वपाकी चर्चामै नरहेकी रुविना आचार्यसँग ४२६६३ मतान्तरणले पराजित भए । जसअनुसार कोइरालाले १२८५० मत ल्याउँदा रुविनाले ५५५१३ मत ल्याएकी थिइन् ।

पटक पटक विभिन्न अवसर र चुनौतीको सामना गर्न चुकेका डा. शेखर कोइरालाका हस्तीहरु सर्वाेच्चको फैसलापछि गगन थापा नेतृत्वको कांग्रेसमा छिर्नका लागि जता रुख र झण्डा उतै कांग्रेसभन्दै सामाजिक सञ्जाल रंग्याइरहेका छन् । केही दिन अगाडि आफ्नै पार्टीभित्र वार्ता टोली भनेर डा. मिनेन्द्र रिजाल र डा. गोविन्दराज पोखरेललाई देउवा पक्षसँग वार्ता गर्न र जीवन परियार र बद्री पाण्डेलाई गगन विश्व पक्षसँग वार्ता गर्न भनेर वार्ता टोली गठन गरेर पार्टीभित्र गाईजात्रा नै देखाए । आफ्नो खेमाका नेताहरु धमाधम सभापति गगन थापाको सम्पर्कमा जान थालेपछि कोइराला यतिबेला कांग्रेसको राजनीतिमा यता न उती हुँदै गएको देखिन्छ । (नयाँ विकल्प साप्ताहिकबाट)