- अनामनगर काठमाडौँ
- infobikalpa21@gmail.com
घोडाघोडी : घोडाघोडी पुखू लागाय् पाँहा झंगःतय् चहःचहः अप्वःगु दु । सन् २००३ अगस्तय् विश्व रामसारया धलखय् लाःगु घोडाघोडी लागा झंगःतय् निंतिं बाँलागु बाय् कथं कयातःगु दु ।
माक्वः नँसा व मिलेजूगु तापक्रमया हुनिं दँय्दसं थन द्वःलंद्व पाहाँ झंगःत वयेगु यानाच्वंगु दु । थुगुसि नं पाहाँ झंगःतय् चिरबिर सः व चहःपहःनं घोडाघोडी पुखू लागाया लकस अझ ल्वःवनेपूसे च्वनाच्वंगू दु । उत्तरी ध्रुवया साइबेरिया, मंगोलिया, उत्तरी चीन, रसिया, कोरिया, जापान, युरोपलिसें तापक्रम शून्य डिग्रीसिबें म्ह्वः जुयाः पुखूत च्वापूं त्वपुइगुलिं झंगःत बाँलागु तापक्रम व लकस मालाः थन वइगु झंगःविज्ञ डा हेमसागर बरालं कनादिल ।
तसकं चिकूगु व नँसा म्ह्वः जुयाः ख्वाउँ छले यायेत नेपाःलिसें दक्षिण लागाय् बाय् सरे जुयाः वइपिं झंगःतय् ल्याः थन यक्वः दूगु वय्कलं धयादिल । “तच्वकं ख्वाउँसे च्वनिगु जुयाः पुखूत च्वापु जुयाच्वनी । झंगःतय् नय्त्वनेगु छुँ दइमखु । अथेजुया झंगःत नेपाःलिसें दक्षिण लागाय् वइ”, झंगःविद् बरालं धयादिल, “थुगु इलय् मौसम अनुकूल जुइगु व माक्वः नँसा नं दइगु जुयाः दँय्दसं झंगःत वयाच्वंगु खः ।”
सेप्टेम्बरया लिपांगू वाःनिसें पाहाँ झंगःत वयेगु यानाच्वंगु नेपाल पक्षीविद् संघया नायः हठन चौधरीं कनादिल । वय्कःया कथं नेपालय् सच्छि व ५३ गू प्रजातिया पाहाँ झंगःत वयेगु याइ, थ्व डिसेम्बरतक न्ह्याइ । थुकिइ अप्वःयानाः हँय् प्रजातिया दइ । थन थ्यंकवइपिं झंगः हानं अप्रिलय् वःगु थासय् हे लिहाँ वनी ।
पन्छी संरक्षण संघया फिल्ड अधिकृत हिरुलाल डगौरां थुगु इलय् थी थी देय्पाखें द्वःलंद्वः किलोमिटर लँ पार यानाः तःधंगु ल्याखं पाहाँ झंगःत थन वइगु खँ धयादिल । “तःदँ न्ह्यवंनिसें कैलालीया घोडाघोडीनापनापं महादेवा, लौकाहा–भौकाहा, चिरैयाँ, नकरोड, कोइलही, सोनियाँ–रुपियाँ, जम्नेहटा, घोड्ताललिसें कर्णालीया क्वय्या खुसि लागाय् थी थी प्रजातिया चिकुला पाहाँ झंगःत वयेगु यानाच्वंगु दु”, वय्कलं धयादिल ।
चरा संरक्षण नेटवर्क कैलालीया नायः दयाराम चौधरीया कथं हलिमय् झंगःतय् गुंगू ब्वयेगु लँ दु । उकिइ नेपाःया निगू ब्वलँ लावः । अप्वः याना झंगःत मध्य एसिया ब्वलँ जुया घोडाघोडी थ्यंकःवइगु वय्कलं धयादिल । घोडाघोडीइ आः पाहाँ झंगःकथं सुनजुरे, खडखडे, मालक, बेल्चाठुडे, कालीजुरे, कैलो टाउके, सिन्दूरे, हरियो टाउकेलिसें हँय् प्रजातिया लःझंगःत वःगु दु ।
पूर्व–पश्चिम राजमार्गया लिकसं लाःगु घोडाघोडी पुखू लागा दुर्लभ झंगःत चाह्यूवइगु शान्त व सुरक्षित बाय् खः । विश्व जलचर इतिहासय् संकटापन्न यक्वः धयाथें जातया स्थानीय न्याया प्रजाति, लाप्चा व मेमेपिं दुर्लभ झंगःतय् संरक्षणया हुनिं थुगु पुखू सन् २००३ या विश्व रामसारया धलखय् लाःगु चरा संरक्षण नेटवर्क कैलालीया अध्यक्ष चौधरी धयादिल ।
रामसारया प्रावधानकथं विश्वया च्यागूमध्ये निगू मू अन्तर्राष्ट्रिय झंगःतय्गु सूचक थूगु पुखूलिइ दु । हरिहँय्, बगाले सिम खाः व नादुन हँय् नं थुगु घोडाघोडी पुखू लागाय् जक खँय् थ्वयेकेगु यानाच्वंगु दु । “हलिंन्यंकया द्वःछि व स्वसः व १४ रामसार लागामध्ये छुँ विशेष स्थानीय प्रजातिया न्या व लापचा थूगु पुखू लागाय् जक दु । उकिं नं हलिंया संकटापन्न जलचर, स्थलचर व जैविक विविधताया ल्याखं घोडाघोडी पुखू या मू दु”, पन्छी संरक्षण फिल्ड अधिकृत डगौरां धयादिल ।
थन हरिहँय्, मगर गोही व वनधान सूचक प्रजातिया कथं दु । चौधरीया धापू कथं हलिंयंक लोप जुँजुं वनाच्वंपिं भुँडिफोड गरुड, तुयु गिद्ध, बःचाधिकम्ह सियुम्ह गिद्ध, राज लाहाचे, राज धनेसलिसें प्रजातिया झंगःतय् नं थन बाय् दु ।
झंगःतय् मू बाय् जूगुलिं २७ फागुन २०७८ य् घोडाघोडी लागायात नेपाःया न्हापांगु ‘बर्ड सेन्चुरी’ झंगः अभय आरक्षण लागा घोषणा याःगु खः ।
संखुवासभा : नेपाली कांग्रेसभित्र आन्तरिक सुधार, सुशासन र पार्टी रूपान्तरणको मुद्दालाई लिएर देशव्यापी अभियान तीव्र पारिएको छ। यसै क्रममा पार्टीका...
काठमाडौँ : चालु आर्थिक वर्ष पूरा हुन १९ दिन बाँकी हुँदा सरकारले राजश्व संकलनमा लक्ष्यको ७५ दशमलव १७ प्रगति हासिल...
काभ्रेपलाञ्चोक : स्तरोन्नति भइरहेको अरनिको राजमार्गअन्तर्गत धुलिखेल–खावा सडकखण्डलाई तीव्रता दिन असार तेस्रो सातादेखि १५ दिन रातको समयमा सवारीसाधन आवागमनमा रोक...
