भारतबाट आउन थाल्यो पाइपबाट तेल – Naya Bikalpa
November 20, 2026, Friday      Epaper

भारतबाट आउन थाल्यो पाइपबाट तेल

काठमाडौं । छिमेकी मुलुक भारतबाट अब तेलका ट्यांकरबाट इन्धन आयात गर्नु पर्ने झन्जटबाट नेपाल मुक्त हुने भएको छ । अब भातरको पटनाबाट मोतिहारी हँदै नेपालको अमलेखगञ्जसम्म बिस्तार भएको पेट्रोलियम पदार्थको पाईपलाई बिस्तार र त्यसको सफल परिक्षणबाट अब नेपालमा पाईपबाटै तेल आयात हुने भएको हो ।

नेपाल र भारतबीच तेलको पाईपलाईनबाट इन्धन आयात गर्ने प्रकृया सन १९९५ बाट शुरु भएको थियो । तत्कालिन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालाको पालामा अन्तरदेशीय पेट्रोलियन पाईपलाईन बिस्तार गर्ने सम्वन्धमा नेपाल भारतबीच समझदारी अर्थात एमओयूमा हस्ताक्षर भएको थियो ।

सो सम्झौता भएको करिव २० बर्षपछि अर्थात सन २०१५ कांग्रेसका प्रधानमन्त्री शुशील कोइराला र तत्कालीन बाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री सुनिल बहादुर थापाको कार्यकालमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी नेपाल आएको बेला पाइपलाई निर्माणको प्रतिवद्धता भएको व्यक्त भएको थियो ।

त्यसको केही महिनापछि नै अर्थात अगस्त २०१५ मा नेपाल सरकारका तर्फबाट तत्कालीन राप्रपा नेता एवं वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री सुनिलबहादुर थापा र भारतको तर्फबाट पेट्रोलियम तथा प्राकृतिक ग्यास राज्यमन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानले रक्सौल–आमलेखगन्ज पेट्रोलियम पाइपलाइन निर्माण गर्ने सम्झौता गरेका थिए ।

त्यही सम्झौताको कार्यान्वयन गर्न शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री भएको बेलामा २०७४ सालमा दुवै सरकारबीच तीन बर्षभित्रमा सो पेट्रेलियम पाईपालन बिस्तारको कार्य सम्पन्न गर्ने गरी ठेक्का सम्झौता भएको थियो । तर, सम्झौता भएको १५ महिना अघि अर्थात १५ महिना भित्रै सो ठेक्काको काम सम्पन्न भएको छ ।

भारतको मोतिहारीदेखि भारतको रक्सौलसम्म ३२ दशवलम २५ किलोमिटर र नेपालतर्फ ३७ दशमलव ०५ किलोमिटर लामो पाईप लाईनबाट शुक्रबार नेपालको अमलेखगञ्जमा इन्धन आइपुगेको हो ।

६९ दशमलव २ किलोमिटर लामा यो पाईपलाइनमा १० दशमलव ७५ इन्च व्यास भएका पाईप विछ्याइएको छ । प्रतिघण्टा तीन हजार एक सय किलो लिटर इन्धन नेपालमा आउने क्षमता छ । भारतबाट नेपाल इन्धन ल्याउन सात सय ट्यांकर संचालनमा छन् । अब नेपालमा अमलेखगञ्जमा पाईपलाईन संचालन भए पछि एकै पटकमा २४ वटा ट्यांकरले इन्धन भर्न सक्छन भने दैनिक तीन सय ट्यांकरले इन्धन लोड गर्न सक्छन् ।

इन्धन भण्डारणको लागि नेपाल सरकारले अमलेखगंजमा ४१ लाख किलोलिटरका २ वटा र ३९ लाख किलोलिटरका दुई वटा ट्यांकी निर्माण गरेको छ । भारत सरकारको दुई अर्ब रुपैयाँ र नेपाल सरकारको ७५ करोड रुपैयाँको लागतमा निर्माण भएको यो पाईपलाइन संचालन भएबाट बार्षिक २ अरब भन्दा वढी रकम बचत हुन्छ ।

ढुवानी गर्दा बोर्डरमा हुने दैनिक २०० ट्रक को जाम, प्रदुषण कमहुने साथै ढुवानी समय बचत हुने, तेल चोरी पुर्ण रुपमा नियन्त्रण हुने र इन्धन संकलन केन्द्रबाट पाइपको माध्यमबाट आउने तेलको सुद्दतापनी कायम हुने विश्वास गरिन्छ । नेपालमा दैनिक ५० हजार किलोलिटर पेट्रोल, एक सय ८० हजार किलो लिटर डिजेल र २० हजार किलोलिटर हवाई इन्धन खपत हुने गरेको छ । पाईपलाईन बिस्तारसँगै नेपालले बार्षिक ९० करोड रुपैयाँ बचत गर्ने देखिन्छ ।

बुधबार विहारको मोतिहारीबाट पठाइएको ३१ हजार किलो लिटर डिजेल शुक्रबार बिहान १० बजे अमलेखगञ्ज आईपुग्दा करिव एक हजार किलो लिटर झरेको थियो । वाँकी २ हजार किलो लिटर डिजेल भने पाईपलाईनमै अड्किएर बसेको छ । यसअघि परिक्षणकै लागि भनेर मोतिहारीबाट पठाइएको पठाइएको ६ हजार लिटर पानी सफलतापूर्वक अमलेखगंज आएको थियो ।

हाल पाईपलाईनबाट डिजेल मात्र आएको छ । पेट्रोलको लागि अर्को सम्झौता गर्नु पर्ने देखिन्छ ।
नेपालले गत आर्थिक बर्षको ११ महिनामा एक खर्ब ९७ अर्बको इन्धन आयात गर्ने गरेको छ । नेपाल र भारतका प्रधानमन्त्रीले यो पाईपलाईनको औपचारिक उद्घाटन गरेपछि मात्र व्यवसायिक रुपमा इन्धन भारतबाट नेपाल आउने नेपाल आयल निगमले जनाएको छ ।

यसका लागि नेपाल सरकारले भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग पत्राचार गरेको छैन् । दुवै देशका प्रधानमन्त्रीको समय लिएपछि मात्र उद्घाटन हुने मिति निर्धारण हुन्छ ।

सम्बन्धित समाचार

हरिबोधिनी एकादशी आज मनाइँदै, तुलसी र विष्णुको विशेष पूजा गरिँदै
हरिबोधिनी एकादशी आज मनाइँदै, तुलसी र विष्णुको विशेष पूजा गरिँदै
  • २०७६ श्रावण ६, ०९: १५

काठमाडौँ । कार्तिक शुक्ल एकादशीका अवसरमा आज तुलसीको पूजा आराधना गरी हरिबोधिनी एकादशी पर्व मनाइँदैछ । यस दिन तुलसी र...

जसपा नेपालका १८ जनप्रतिनिधिको पद रिक्त
जसपा नेपालका १८ जनप्रतिनिधिको पद रिक्त
  • २०७६ श्रावण ६, ०९: १५

काठमाडौं । निर्वाचन आयोगले जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) नेपालबाट स्थानीय तह निर्वाचन २०७९ मा निर्वाचित १८ जना जनप्रतिनिधिको पद स्वतः...

राष्ट्रपति पौडेलद्वारा काठमाडौं–तराई द्रुतमार्गको महादेवटार सुरुङ ‘ब्रेक थ्रु’
राष्ट्रपति पौडेलद्वारा काठमाडौं–तराई द्रुतमार्गको महादेवटार सुरुङ ‘ब्रेक थ्रु’
  • २०७६ श्रावण ६, ०९: १५

काठमाडौँ । राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले राष्ट्रिय गौरवको आयोजना काठमाडौं–तराई/मधेश द्रुतमार्गअन्तर्गत मकवानपुरस्थित महादेवटार सुरुङको बुधबार ‘ब्रेक थ्रु’ गरेका छन् । ३...