नेता बनाउने निर्वाचनले हो । मतदानबाट नेता बन्ने हो । कसैले मनोनित गर्दैमा टिका लाउँदैमा नेता भईदैन

जगदीशनरसिंह केसी– कांग्रेस सभापति, नुवाकोट

नेपाली काँग्रेसको महासमितिको बैठक नजिकिँदै गएको छ । विधान मस्यौदा समितिले परिवर्तित विधानको खाका केन्द्रीय समितिका नेताहरु लगायत समितिका सदस्यहरुबीच छलफल जारी राखेको छ । काँग्रेसभित्र यो विधानको बारेमा केन्द्रदेखि जिल्लास्तरसम्म छलफल जारी रहेको छ ।

६४ जिल्लाका जिल्ला सभापतिहरु एकै ठाउँमा भेला भएका छन् । आगामी महासमितिमा लैजाने एजेण्डाका बारेमा जिल्लागत रुपमा छलफल गरेका छन् । यसै सन्दर्भमा नेपाली कांग्रेसका नुवाकोट जिल्ला सभापति जगदीशनरसिंह केसीले वर्तमान पार्टी नेतृत्व इतिहासकै निकम्मा रहेको बताएका छन् ।

नुवाकोटको ककनीमा बुधबार र बिहिबार गरी दुई दिन चलेको जिल्ला सभापतिहरुको भेलापछि ‘नया विकल्प’सँग कुरा गर्दै केसीले वर्तमान सभापति शेरबहादुर देउवाको कार्यशैलीका कारण वर्तमान नेतृत्व निकम्मा ठहरिएको दाबी गरे । प्रस्तुत छ नुवाकोट कांग्रेस सभापति केसीसँगको कुराकानीः

गत असारमा मात्रै जिल्ला सभापतिको भेला हेटौंडामा सम्पन्न भएको थियो फेरी तत्कालै भेला आयोजना गर्नु भयो, किन आवश्यक भयो यति छिटो भेला ?
हो, हेटौंडामा हामी जिल्ला सभापतिहरु एक ठाउँ भेला भएर हामीले केन्द्रिय नेताहरुलाई पार्टी भित्रका यावत समस्याहरु देखाएका थियौं । स्थानीय तह हुँदै प्रदेश तथा प्रतिनिधि सभा निर्वाचन सकिएपछिको एउटा फोरम पनि थियो त्यो भेला । तर त्यहाँबाट हामीले जे कुरा निर्णय गरेका थियौं, सो विषय सुनुवाईको चरणमा आएन ।

हामी जिल्ला सभापतिहरुको अधिकारका कुराहरु विधानमा जति समेट्नु पर्ने थ्यो त्यो भएन । पार्टीले तल्लो तहको संरचनालाई जुन रुपमा जिम्मेवारी दिनु पर्ने थ्यो त्यो पनि आउँने देखेनौं अनि अधिकारका कुराहरुमा पनि कन्जुस्याइ गरेको हामीले पायौं । त्यस पछि यो अवस्थाबाट पार्टी बलियो हुँदैन भनेर हामीले सभापति भेला गर्ने निर्णय गरेका हौं । हामी सबै जिल्ला सभापतिहरुले यो भेला मार्फत पार्टीले बनाएको विधानका विषयमा समान धारणा बनाएका छौं ।

विधान समितिले त मस्यौदाको प्रतिवेदन बनाएर पार्टीलाई बुझाइसक्यो अब के राख्नु पर्ने देख्नु भयो र विधानमा ?
नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्य समितिमा विधान संशोधन मस्यौदा समितिले तयार पारेको प्रस्तावित विधान प्रस्तुत गरिएको छ । तर त्यो सहमतीबाट पास भएर पार्टीलाई बुझाएको होइन र त्यो अन्तिम पनि होइन । हामीले हेटौंडा भेलामा नै विधानबारे सुझाव दिएका थियौं । यस्तै जिल्लाबाट पनि हामीले सुझाव दियौं । मस्यौदा समितिले पनि तल्लो तहबाट सुझाव लिने काम गरेको छ । तर, सुझाव मात्रै लिने काम गरियो सम्बोधन गर्ने काम भएनन ।

ती सुझावलाई प्रस्तावित विधानमा समावेश गरिएन । अल्पमत र फरक मत राख्ने गरी प्रस्तावित विधान पार्टीलाई बुझाइयो । हामी अझैपनि विधानमा पार्टीका गुटहरु हाबी नहुन भन्ने चाहन्छौं । पार्टीलाई बलियो बनाउन जिल्ला देखिकै संरचना बलियो बनाउनु पर्छ । सबै संरचनामा उत्तिकै अधिकार दिनु पर्छ । हामी यो विधानलाई सुन्दर तथा हाम्रो विधान बनाउन चाहन्छौं । हाम्रो नेतृत्वले पनि त्यो गल्ति नगरोस भन्ने हाम्रो चाहना छ । हामी विधानलाई साझा बनोस भन्ने चाहन्छौं । हाम्रो धारणा त्यही हो ।

भेला त आयोजना गर्नु भो तर तपाइहरुको भेला लाईनै गुटको भेला भन्दैछन छलफलमा कति जिल्लाका सभापतिहरु आउनु भयो त ?
भन्ने ले के के भन्यो भन्ने तिर नजाउँ । यो भेलामा कती सहभागी हुनु भएको छ । मिडियाले देखेको छ । तपाइहरुले देख्नु भएको छ । हामीले भन्नै पर्दैन । तर प्रचार त्यसरी गरिएको भन्ने मैले पनि सुनेको छु । अब हामी यहाँबाट ‘ककनी घोषणापत्र’ जारी गर्दै ६४ जिल्ला सभापति एक ठाउँ छौं भन्ने सन्देश दिन सफल भएका छौं ।

यसलाईै नेतृत्वले ख्याल गर्नु पर्छ । केहीले विविध व्यस्तताले आउन नसक्ने जानकारी गराउनुभएको थियो । उहाँहरु आफ्नै समस्याले गर्दा आउन सक्नु भएन । जो आउनु भएन उहाँहरुले मलाई फोन गरेर भन्नु भएको छ ।

भनेपछि ककनीबाट उठेपछि अब जिल्ला सभापतिहरु कुनै गुटका छैनन भन्ने हो ?
कांग्रेसका कुनै पनि जिल्ला सभापतिहरुले गुट चिन्दैनन भन्ने सन्देश हामीले दिएका छौं । हिजो जे थ्यो अब त्यही हुँदैन । हिजो जसरी पार्टी चल्यो अब त्यसै गरी चल्दैन भन्ने बुझनु पर्छ । हामीले कांग्रेस चिन्या छौं, गुट होइन ।

विधानमा थप गर्नुपर्ने के के छन त ?
हामी विधानमा केन्द्रिय पदाधिकारीको संख्या बढ्नु पर्छ भन्ने पक्षमा छौं । जिल्ला सभापतिको अधिकार केन्द्रिय सभापतिकै जस्तो राखिनु पर्छ भन्नेमा छौं । मनोनितको अधिकार हामीलाई पनि दिनुपर्छ भन्नेमा छौं । यस्तै धेरै समय एकै नेतृत्वका सन्दर्भमा माथिल्लो तहमा प्रतिनिधित्वका विषयमा पनि हामी विधानमा नै त्यो व्यवस्था गर्नु पर्छ भन्ने चाहन्छौं । यस्तै नेता देखी कार्यकर्तासम्मको वरियताक्रम पार्टीको विधानको अनुसूचीमा राख्नुपर्छ भन्ने हो ।

यस्तै सदस्यताका विषयमा पनि एकै प्रकारका मात्रै राखिनु हुँदैन । पहिले भएकोमा समेत केही परिवर्तन गरेर सम्मानित सदस्यता समेत थप गर्नु पर्छ भन्ने चाहन्छौं । यस्तै निर्वाचन प्रक्रियाका बारे समेत तह गत रुपमा अधिकार दिनु पर्छ भन्ने हाम्रो चाहना हो । यी यावत विषयहरु हामीले ककनी घोषणापत्रमा लेखेका छौं ।

विधानमा लेखेका कुराहरु पनि केन्द्रले दिंदैन अथवा खोस्छ भन्ने गुनासो पनि छ नि हैन यहाँहरुको ?
हो, वास्तवमा नै हो । यसअघि सम्पन्न निर्वाचनमा पनि विधानमा भएको अधिकारलाई केन्द्रले कुल्चियो । जिल्लाको नेतृत्वलाई दिएको अधिकार केन्द्रले खोसेर आफैं सबै तहका उम्मेदवार तोक्ने काम गर्यो । त्यो ठिक भएन । धेरै उम्मेदवारहरु केन्द्रको हस्तक्षेपका कारण पराजित भए । अब अधिकार प्रदेशलाई दिनुपर्छ । प्रदेशभित्रको टिकट वितरण प्रदेशले गर्न पाउनुपर्छ । जिल्लाभित्रको टिकट वितरण जिल्लाले गर्न पाउनुपर्छ । केन्द्रको टिकट वितरण केन्द्रले नै गरोस ।

मनोनितका विषयमा पनि यहाँको राय अलि फरक छ नि हैन ?
हो । वास्तवमा मनोनित भन्ने त राख्नै हुन्न भन्ने मेरो व्यक्तिगत कुरा हो । सबै प्रतिनिधि, पदाधिकारीहरु निर्वाचित भएर आउनुपर्छ भन्ने लाग्छ । मनोनित र मनोनयन भन्ने शब्द अब राख्नै हुन्न । नेता बनाउने निर्वाचनले हो । मतदानबाट नेता बन्ने हो । कसैले मनोनित गर्दैमा टिका लाउँदैमा नेता भइँँदैन । मनोनित भएर नेता बन्नेहरु जनता र पार्टीप्रति जिम्मेवार हुँदैनन । हाम्रो संविधानमा समेत निर्वाचनबाट नै दलको पदाधिकारी चयन गर्नु पर्छ भन्ने प्रष्ट उल्लेख छ ।

यहाँहरुको भेलामा अन्य के के कुराहरु भए त ?
प्रदेशलाई अधिकार दिनुपर्छ र प्रदेश सभापति केन्द्रीय समितिको पदेन सदस्य हुनुपर्छ भन्ने कुराहरु आएका छन । महिलाहरु मध्येबाट पनि पदाधिकारी हुनु पर्छ भनेर महिला सभापतिहरुले आवाज उठाउनु भएको छ । कांग्रेसको विधानलाई सुन्दर बनाउने, सशक्त बनाउने, स्थायित्व दिने र विधानले भविश्यसम्म पनि काम गरोस भन्ने उद्देश्यमा धेरै गहन रुपमा गम्भिर भएर भेलामा छलफल भएका छन ।

प्रस्तावित विधानमा हटाउनैपर्ने के के देख्नु भयो त यहाँले ?
प्रस्तावित विधानको संक्रमणकालीन व्यवस्थाको भाग २ मा निर्वाचित संस्था पनि भंग गर्न सक्ने व्यवस्था छ । यो विधान जस्ताको त्यस्तै पारित भयो भने यो विधान आएको भोलिपल्टै पार्टीका धेरै निर्वाचित अंगहरु भंग हुन सक्ने अवस्था छ । यस्तो व्यवस्था राखिनु हुन्न । सदस्यताका कुरामा पनि नविकरणका कुरा छन । पार्टीमा सक्रिय र निश्क्रिय के ले छुट्याउने त्यो प्रष्ट छैन । धेरै कुरामा विधान बनाउदा ध्यान दिइएको छैन । हामीले घोषणापत्रमा यावत विषय समावेश गरेका छौं ।

केन्द्रिय नेतृत्वलाई एउटा जिल्ला सभापतिको हैसियतमा हेर्दा कस्तो देख्नु हुन्छ ?
एकदमै गम्भिर प्रश्न छ हो । वास्तवमा हिजोको नेतृत्व र आजको नेतृत्व धेरै फरक छ । म चार कार्यकाल नुवाकोटको सभापतिको रुपमा छु । तर हिजो गिरिजाप्रसाद कोइराला सभापति हुँदा जिल्लाको अवस्था पटक पटक फोन गरेर सोध्नु हुन्थ्यो । एक पटक गिरिजा बाबुको फोन आउँदा ६ महिनासम्म नेता कार्यकर्तामा उर्जा आउँथ्यो अहिले नेतृत्वले गरेको छैन् । पार्टीको केन्द्रिय सभापतिसँग भनेको बेला भेट्न सकिंदैन ।

शेरहादुर देउवा सभापति भएपछि पार्टी भित्र झन धेरै गुट भयो । व्यवस्थापन गर्न उहाँले सक्नु भएन । उहाँ आफैं पार्टीको भन्दा पनि गुटको सभापति बन्न लाग्नु भयो । अब उहाँबाट यो पार्टी चल्दैन । कांग्रेसको इतिहासमा सबैभन्दा कमजोर, सिथिल र कुनै पनि निर्णय गर्न नसक्ने अनिर्णयको बन्दीको रुपमा उहाँले पार्टीलाई पुर्याउनु भएको छ । नेपाली कांग्रेसको इतिहासमा सबैभन्दा निकम्मा वर्तमान नेतृत्व बनेको छ ।

यहाँहरुको पनि त भूमिका प्रभावकारी छैन नि त ?
हामीले धेरै विषयमा केन्द्रिय सभापतिलाई झक्झक्याउनु पर्छ । तर उहाँ हाम्रो कुरा सुन्न चाहनु हुँदैन । जस कारण हामी पनि भूमिकामा कमजोर देखिएका छौ । अब यसरी पार्टी चल्दैन । नेतृत्व नै सक्रिय नभए हामी कसरी प्रभावकारी काम गर्न सक्छौं । यो गम्भीर कुरा हो ।

तपाई अब प्रदेशको नेतृत्वका लागि तयारीमा हुनुन्छ हैन ?
हो त । मेरो इच्छा अब तीन नम्बर प्रदेशको सभापति हुने हो । मभन्दा सिनियर अनुभवी कोही हुनुभयो भने मैले सोच्ने अवस्था आउला तर अब म तयारी गरेर अघि बढ्ने निश्कर्षमा पुगेको छु । किनकी म चारपटक जिल्लाको सभापति भइसकेको छु । अब जाने ठाउँ त्यही त हो नि । कि त अझै माथी नै जानु पर्छ ।

अन्त्यमा केही भन्नु छ की ?
लोकतान्त्रिक विचारधारा बोक्दै २५ वर्ष पार गरेको नयाँ विकल्प साप्ताहिकले हरेक राजनैतिक आन्दोलनमा सशक्त भूमिका निभाउँदै आएको यस साप्ताहिकका प्रतिनिधिले ककनीसम्म आएर हाम्रो कुराहरु र मेरो पनि व्यक्तिगत विचारहरु समेत पत्रिका मार्फत सन्देश पभाह गरिदिनु भएकोमा पत्रिका परिवारलाई विषेश धन्यवाद प्रकट गर्दछु ।