२०७५ साल नेपालीका लागि आशा र सफलताको वर्ष बनोस्

नयाँ विकल्प
प्रकाशित मिती: २०७५ बैशाख ३, १०: १०

हरिविनोद अधिकारी

१. नयाँ वर्ष २०७५ सुरु भएको छ । संविधान कार्यान्वयनका लागि नयाँ वर्ष २०७४ एउटा चुनौतीको वर्ष पनि थियो र आशाको वर्ष पनि रह्यो । संविधानले तोकेको पूर्वाधार पूरा गर्नका लागि पूरै वर्ष निर्वाचनमय भयो ।

मुलुक संक्रमणकालबाट गुज्रिरहेको बेलामा पनि समय त गुज्रिरहेकै थियो । संक्रमणकालको व्यवस्थापनको अवस्था अझै नाजुक देखिन्छ । कम्तीमा यो वर्ष विश्वासको संकट नआओस् र संक्रमणकालको व्यवस्थापन हुन सकोस् ।

२.विक्रम संवत २०७५ सुरु भएको छ र २०७४सालको समीक्षा पनि सुरु भएको छ । २०७४मा नेपालमा संक्रमणकालको व्यवस्थापना लागि निर्वाचन सम्पन्न भएको छ । विगतबाट पाठसम्म सिक्ने हो, तर काम त वर्तमानमा नै गर्नुपर्छ र त्यसलेमात्र भविष्यको डोरेटो कोर्न सक्छ । वर्तमान भनेको अहिलेको समय हो जुन शनिवारदेखि नयाँ वर्षको रुपमा नेपाली आँगनमा उदाएको छ ।

३.२०७२सालको असोज ३ गते घोषित संविधानका धेरै धाराहरु अझै कार्यान्वयनमा आएका छैनन् । सातओटा प्रदेशको अवधारणाले नै मूर्तरुप लिए पनि आवश्यक कानुनको निर्माण सम्पन्न नभएकाले संघीयताको वारेमा अन्यौल देखिन थालेको छ । ससंविधानको पहिलो चक्र पूरा भएको मानिए पनि व्यवहारमा संविधानको कार्यान्वयन चुनौतीपूर्ण देखिएको छ ।

४.संक्रमणकालको अर्को छनक सरकारको स्वरुपले पनि दिएको छ । सरकार कानुनतः अल्पमतको भए पनि वाम गठबन्धनका कारणले र सातओटामध्ये ६ ओटामा वाम गठबन्धनको बहुमतीय सरकार बनेकोले एमाले र माओबादीको एकीकरणको स्वरुप कस्तो हुने भन्ने प्रश्न यो नयाँ वर्षमा पनि देखिएको छ । स्वयं माओबादी केन्द्र मूलतः संसदीय व्यवस्थाको पक्षधर पनि होइन र त्यसले प्रजातन्त्रीकरणलाई पृष्ठपोषण नै गर्ला भन्ने पनि छैन । तर एमाले र माओबादीको गठबन्धनले सरकार पनि बनेका छन् र एकीकरण पनि हुन सकेको अवस्था छैन अझै ।

५.मधेसवादीका समस्या छन् भने संविधान संशोधनको कुरा छँदैछ तर कसरी गर्ने भन्ने कुरा फेरि अन्यौलमा छ । अचम्भ भएको छ—मधेसवादी भनेर आफूलाई चिनाउने दलहरु रातारात एमालेका समर्थक भएका छन् र संघीय सरकारलाई समर्थन गरिरहेका छन् संविधान संशोधन हुने शर्तमा । तर संविधान कसरी संशोधन हुनेछ भन्ने कुनै आधार पनि छैन र हुनसक्ने अवस्था पनि देखिँदैन । एकातिर सरकारलाई समर्थन गर्दाछन् भने अर्कोतिर विपक्षी बेन्चमा बस्दाछन् । केही कुराहरु त्यसै रहस्यमय नै छन् ।

६.तर आशा गरौँ, यो नयाँ वर्षको वर्तमानले सबै समस्याहरुको समाधान निकाल्ने छ । वास्तवमा राजनीति कुनै गणित जस्तोमात्र हुँदो रहेनछ । स्थानीय तहको अहिलेको संरचनामा स्थानीय सरकारको अवस्था सोचेभन्दा धेरै नै बलियो र विकासपन्थी देखिन्छ । स्वायत्त र स्वरोजगारी देखिन्छ । यदि संविधानले दिएको अधिकारलाई राम्रैसँग इमान्दारिताका साथ अभ्यास गर्ने हो भने यस्तो शासन ल्याउन ढिलो भएको टिप्पणी आउने छ स्थानीय जनताबाट । तर अहिलेको यो अधिकारको खिँचातानीमा कसरी स्थानीयताको स्वायत्तताको प्रयोग होला, अभ्यास होला ? विचारणीय छ ।

७.यो नयाँ वर्ष भनेर सुरु भएको २०७५सालमा नै धेरै काम गर्नु पर्नेछ । नेपालको पुनर्संरचनाले यथार्थमा मूर्त रुप लिँदैछ । भएका दलहरु र नेताहरुका वारेमा नकारात्मक टिप्पणी गरेर एकअर्कालाई गलत तत्वको रुपमा व्याख्या गर्नुभन्दा प्रजातन्त्रका पक्षमा जनमत तयार गर्नु जरुरी छ । जसले सरकार चलाए पनि , जो सरकारमा भए पनि मुलुकमा प्रजातन्त्रीकरणले बाटो नबिराउने प्रत्याभूति मुलुकलाई दिनु नै अहिलेका सत्तासीनहरुको कर्तव्य हुनेछ । तर जनतालाई त्यो विश्वास हुन सकिरहेको छैन । सर्वप्रथम जनतामा आएको नैराश्यतालाई आशामा बदल्नु जरुरी छ । शान्ति, विश्वास, प्रेम र आशाका वारेमा एउटा नीति कथा यस्तो छ ।

८.एउटा नीति कथामा भनिएको छ— एकपटक एउटा कोठामा चारओटा मैनबत्ती बलिरहेका थिए । कोठामा कोही थिएन । कोही नभएको मौका पारेर मैनबत्तीहरु कुरा गर्न थाले । चारओटा मैनबत्तीहरु लहरै बलिरहेका थिए । त्यसमध्येको दाहिने तिरको पहिलो मैनबत्तीले अरु तीनओटालाई भन्यो—म शान्ति हुँ । अचेल जहाँतहीँ जोसँग पनि जो पनि झगडा, मारपिट, लडार्इँ गर्न थाले । व्यक्ति व्यक्ति, देश देश तथा आफ्नै दाजुभाइ पनि आपसमा लडार्इँ गर्न थाले । म जलिरहनुको अब कुनै अर्थ रहेन । शान्तिको कुराचाहिँ सबै गर्छन् तर वास्ता गर्दैनन् । आफूले भनेका जस्तो भएमात्र शान्ति कायम गर्न सकिन्छ भनेर ढिपी लिन्छन् । त्यसैले साथीहरु म निभ्छु । यति भनेर त्यो शान्तिरुपी मैनबत्ती निभ्यो ।

९.त्यसपछि अर्को मैनबत्तीले पनि अरु बाँकी दुईओटा मैनबत्तीलाई भन्यो—म विश्वास हुँ । म पनि विश्वासको वातावरण आपसमा र संसारभरि फैलियोस् भनेर जलिरहेको थिएँ । आजभोलि कतै पनि विश्वासको महत्व छैन । झुठो कुरा टिक्न थाल्यो, झुठोको बोलवाला हुन थाल्यो । एकअर्कालाई ठग्नका लागि झुठको सहारामा सबै परेपछि मेरो अब के काम रह्यो र ? विश्वासका नाममा अविश्वासको वर्चस्व बढेको देखेपछि अनि म किन जलिरहूँ ? म पनि निभ्छु । अनि विश्वासरुपी मैनबत्ती पनि निभ्यो ।

१०. तेस्रो मैनबत्तीचाहिँ प्रेम थियो । उसलाई पनि दिक्क लाग्न थालेको थियो । उसलाई पूरै जल्न त मन थियो तर मान्छे आफूसँग , आफ्ना बारेमा पनि सोच्न छोडेपछि र आफूमा पनि प्रेम गर्न भ्याउन छोडेको देखेपछि अर्कोलाई भन्यो— वास्तवमा म बाँचिरहन चाहन्थेँ । मसँग बाँच्न क्षमता पनि छ । तर मानिसहरु प्रेम गरेर आपसमा मिलेर बस्नेभन्दा जीवनमा घृणा, द्वेष , रिस राग, मत भिन्नतामा रमाउन थालेपछि अब मेरो पनि कुनै काम भएन । अब म पनि निभ्छु । यत्ति भन्दै प्रेमरुपी मैनबत्ती पनि झ्याप्प निभ्यो ।

११.प्रेमरुपी मैनबत्ती निभ्दानिभ्दै एउटा बालक त्यो कोठामा पस्यो र भन्यो—अरु मैनबत्ती खोइ ? किन पूरा नबली निभेका हुन् ? अबोध बच्चा छक्क प¥यो र बिलौना गर्न थाल्यो —अब मैले कहाँबाट शान्ति, विश्वास र प्रेम ल्याउने ? यसरी बिलौना गर्दै रुन थाल्यो कि अर्को बलिरहेको मैनबत्ती पनि सँगै रुन थाल्यो । बच्चाले अर्को बलिरहेको मैनबत्तीलाई ननिभ्दै सोध्यो —तिमी को हौ ? जे भए पनि तिमी अहिले नै ननिभ है । मलाई यो कोठामा उज्यालो चाहिन्छ ।

१२.चौथो मैनबत्तीले भन्यो —म आशा हुँ । तिम्रो अनुरोधमा म निभ्दिन । हुन त मलाई पनि अब निभ्न मन लाग्न थालेको थियो किनभने हामी चारैओटा सल्लाहले बलेका थियौँ र मानिसहरुका लागि आवश्यक शान्ति, विश्वास, प्रेम र आशा बाँड्न आएका थियौँ ।

१३.सानो बच्चाले अब खुसी हुँदै भन्यो— त्यसो भए अब तिमी मसँग भयौ भने म शान्ति, विश्वास र प्रेमलाई पनि एकदिन यही कोठामा ल्याएर जगाउन सक्ने छु । आशा नै मेरो भोलिको आधार हो । आशा भयो भने म जे पनि गर्न सफल हुन सक्ने छु । कृपया मसँग तिमी बस , मलाई छोडेर नजाऊः है ।

१४.त्यसपछि आशा यो संसार छोडेर गएन । त्यसपछि मानिसले आफ्नो आचरण परिवर्तन गर्दै फेरि यो संसारमा शान्ति, विश्वास र प्रेमलाई फर्कायो ।

१५.यो त नीति कथा हो तर आजको हाम्रो अवस्था पनि त्यस्तै भएको छ । मुलुकमा शान्ति छैन, प्रत्यक्ष गोलीबारीमात्र बन्द भएको हो ,शान्तिसुरक्षाको अवस्था नाजुक छ । जातजातिका बिचमा आपसी सद्भाव खल्बलिएको छ । विश्वासको सङ्कट सबैमा देखिएको छ । झन राजनीतिक स्वरुपमा त विश्वासको सङ्कट यसरी गहिरिएर गाडिएको छ कि त्यसको उदाहरण नै अहिलेको काँग्रेस, एमाले र माओबादीका बिचको मतभिन्नतामा देखिएको छ ।

१६. सरकारको गठनबाट नै अहंकार देखिएको छ , दम्भ देखिएको छ जवकि वाम गठबन्धनमात्र भएको हो कानुनतः एकीकरण भइसकेको छैन । होस् तर हुन सकेको अवस्था छैन ।

१७.कुनै यो नैराश्यता पनि होइन , कुनै कुण्ठा पनि होइन तर यथार्थतामा त्यही देखिएको छ । त्यसैले यो नयाँ वर्षले नेपालीहरुमा आशा जगाओस् र मुलुकले संक्रमणकाललाई सहज तरिकाले सम्पादन गर्न सकोस् । सबै तहका निर्वाचनबाट चुनिएका जनप्रतिनिधिहरुको कदर हुन सकोस् र तीन तहका सरकारद्वारा मुलुकको काँचुली फेर्नका लागि इमान्दारिताका साथ काम गर्ने वातावरण बनोस् ।

१८. र अन्त्यमा, स्वाभिमानी नेपालीको स्वतन्त्र नेपालको अस्तित्वमा कतैबाट पनि यो नयाँ वर्षमा आँच नआओस् र नेपालको विकासमा यो वर्ष स्मरणीय होस् । शान्ति, विकास, समृद्धि र आधुनिकीकरणमा यो वर्ष नेपालीका लागि फलीफाप सिद्ध होस् ।