- अनामनगर काठमाडौँ
- infobikalpa21@gmail.com
काठमाडौं : राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाहको नागरिकता विवरणमा मधेश र राजधानीमा फरक थर प्रयोग भएको खुलेको छ। शाहको मूल थर मधेशमा ‘साह’ भए पनि काठमाडौंमा लिएको नागरिकतिमा ‘शाह’ लेखिएको देखिएपछि विवाद चर्किएको हो।
जाहेरीअनुसार, बालेन्द्र शाहले २०६३ पुस ६ गते महोत्तरी जिल्लाबाट नागरिकता प्रमाणपत्र लिँदा ‘साह’ थर उल्लेख थियो। तर २०७९ असार १९ मा काठमाडौं जिल्ला प्रशासन कार्यालयबाट लिएको प्रतिलिपिमा उनको थर ‘शाह’ बनाइएको पाइएको छ। सोही प्रतिलिपिमा उनका पिता स्वर्गीय रामनारायण साहको थरसमेत ‘शाह’ लेखिएको छ। परिवारका अन्य सदस्य, विशेष गरी दाजु कौशलेन्द्र साहको नागरिकतामा भने पुरानै ‘साह’ थर कायम रहेको देखिन्छ। जाहेरीकर्ताले यसलाई सरकारी कागजातमा अनधिकृत हेरफेर भएको आरोप लगाउँदै विस्तृत अनुसन्धानको माग गरेका छन्।
नेपाल नागरिकता (दोस्रो संशोधन) ऐन, २०६३ को दफा १२ र १७ अनुसार मूल थर परिवर्तनका लागि स्पष्ट आधार र प्रमाण आवश्यक छ। सामान्य त्रुटि—जस्तै नाममा ‘कुमारी’, ‘देवी’, ‘बहादुर’, ‘प्रसाद’—सुधार गर्न सकिन्छ, तर मूल थर परिवर्तन गम्भीर विषय मानिन्छ।
यदि थर परिवर्तन प्रक्रियागत आधारबिना गरिएको प्रमाणित भयो भने नागरिकता रद्द हुने सम्भावना पनि छ। यसबाहेक, सरकारी कागजातमा जानाजानी गलत विवरण राखेको ठहर भए फौजदारी अभियोग दर्ता हुन सक्ने प्रावधान पनि छ।
सामाजिक-सांस्कृतिक संवेदनशीलता
‘साह’ थर मधेश–तराईसँग सम्बन्धित समुदायसँग जोडिएको छ भने ‘शाह’ थर गोर्खाली राजपरिवारसँग सम्बन्धित मानिन्छ। यस भिन्नताले राजनीतिक पहिचान मात्र होइन, सांस्कृतिक आत्म-सम्मान र समुदायगत संवेदनशीलतामा पनि प्रश्न उठाएको छ।
मधेशमा आफ्नो मूल पहिचान ‘साह’ हुने बालेनले काठमाडौंमा ‘शाह’ बन्न खोज्दा मधेशी समुदायमा भावनात्मक असन्तुष्टि बढेको छ। जनकपुरमा आयोजित सभामा उनले आफूलाई ‘मधेसको छोरा’ भनेर चिनाए पनि कागजातमा भिन्न थर प्रयोग हुनुले मधेशीहरूको विश्वासमा प्रश्न चिन्ह खडा गरेको छ।
यो घटनाले केवल कानुनी विवाद मात्र होइन, राजनीतिक र भावनात्मक खेल पनि देखाउँछ। शाहको कदमलाई कतिपयले आफ्नो राजनीतिक भविष्य सुरक्षित गर्न मधेशी पहिचानलाई छलेको रणनीति मानिरहेका छन्। अर्कोतर्फ, मधेशी समुदायको संवेदनशीलता र गर्वको भावलाई सधैं राजनीतिमा ‘उपयोग’ गर्ने चलनलाई यसले उजागर गरेको छ।
विश्लेषकहरूको दृष्टिमा, बालेनको यस्तो दोहोरो पहिचान—मधेशमा ‘साह’, काठमाडौंमा ‘शाह’—ले आगामी निर्वाचनमा मतदातासँगको सम्बन्ध र मधेशी समर्थनमा प्रभाव पार्न सक्छ। यसले ठूला नेता र मधेशी मतदाताबीचको भरोसा र आस्थामा गहिरो प्रभाव पार्ने सम्भावना राख्छ।
बालेन्द्र शाहको नागरिकता विवरण विवाद केवल कानुनी मुद्दा मात्र नभएर, पहिचान, समुदाय र राजनीति सबैसँग जोडिएको संवेदनशील मामला हो। मधेशी पहिचानलाई छल्दै काठमाडौंको कागजातमा फरक थर प्रयोग गर्नु, नेपाली राजनीतिमा विश्वास र सांस्कृतिक गर्वको सम्बन्धलाई कसरी प्रभावित गर्छ भन्ने प्रश्न उठाएको छ।
जनकपुरधाम : नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले मधेशको वर्तमान वित्तीय संरचना खलबलिएको बताउँदै मिटरब्याज, लघुवित्त र सहकारी क्षेत्रमा देखिएका विकृति...
काठमाडौं : नेपाली कांग्रेसले आसन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनका लागि आफ्नो चुनावी ‘प्रतिज्ञापत्र’ सार्वजनिक गरेको छ । बुधबार जनकपुरधाममा आयोजित प्रतिज्ञा सभा...
जनकपुरधाम : राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)की मधेश प्रदेश संस्थापक सभापति ममता शर्मा नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरेकी छन् । बुधबार पार्टीले धनुषामा आयोजित...
