सन् २०१५ देखि विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले ‘प्राथमिकता’ दिइएका घातक संक्रात्मक रोगहरूको सूची प्रकाशित गर्दै आएको छ।ती रोगबारे थप अनुसन्धान आवश्यक रहेको बताइन्छ । महामारीको रूपमा फैलिने सक्ने तिनको क्षमताका कारण र रोकथाम गर्न औषधि र खोप नभएकाले गर्दा ती रोगले जनस्वास्थ्यमा ठूलो जोखिम पार्ने मानिएको छ । भरखरै अफ्रिका र भारतमा फैलिएका इबोला र निपा भाइरसको संक्रमण अन्य आठ रोगहरूसँगै त्यो सूचीमा समावेश छन् ।
निपा भाइरस
निपा भाइरस फ्रूट ब्याट भनिने एक किसिमको चमेरोबाट घरपालुवा जनावर र मानिसमा सर्छ । निपा भाइरसको सङ्क्रमण हुँदा ज्वरो आउने, बान्ता हुने, टाउको दुख्ने जस्ता लक्षण देखिन्छ । त्यसपछि मस्तिष्क सुन्निन्छ । निपा भाइरसका कारण भारतको केरलामा १० जना मानिसको मृत्यु भइसकेको छ निपा भाइरस विरुद्ध कुनै खोप बनेको छैन । संक्रमित व्यक्तिमा ७० प्रतिशत मृत्युदर देखिएको छ ।
सन् १९९८ मा मलेशियाली नगर निपामा पालिएका सुँगुरहरूमा यो भाइरस पहिलो पटक भेटिएको थियो । त्यसैले यसको नाम नै निपा भाइरस राखियो । संक्रमित पशुबाट झन्डै तीन सय मानिसहरूमा यो भाइरस सरेको पाइएको छ । रोग फैलिएपछि एक सयभन्दा बढी मानिसको मृत्यु भएको विवरण प्राप्त भएको छ ।
निपा भाइरस चमेरोबाट सर्ने रोगहरूको वर्ग ‘हेनिपाभाइरल डिजिजेज’ अन्तर्गत पर्छ । पहिलो चोटि अस्ट्रेलियामा पत्ता लागेको हेन्ड्रा भाइरसलाई पनि यही वर्गमा राखिएको छ । अस्ट्रेलियामा हेन्ड्रा भाइरसका कारण मानिस र घोडाहरूको मृत्यु भएको छ यो फ्रूट ब्याटमा पाइन्छ । यसको संक्रमण हुँदा घोडा र मानिसहरूको मृत्यु हुनसक्छ । सन् १९९४ मा पहिलो चोटि ब्रिस्बेनको हेन्ड्रास्थित एउटा तबेलामा यसको महामारी फैलिएको थियो। यसबाट ७० वटा घोडाको मृत्यु भइसकेको छ भने रोग सरेका सातमध्ये चार मानिसको पनि ज्यान गएको छ ।
सीसीएचएफ
क्राइमिएन–कङ्गो हेर्मयाजिक फिभर (सीसीएचएफ) किर्नाबाट सर्छ । यसले मानिसमा गम्भीर महामारी फैलाउन सक्छ । यसबाट मृत्यु हुने अनुपात ४० प्रतिशतसम्म छ । सन् १९४४ मा पटक चोटि क्राइमियामा र पछि कङ्गोमा पनि भेटिएको यो भाइरस पूरै अफ्रिका, बाल्कन प्रायस्द्वीप र मध्यपूर्व एवम् एशियाका केही भागमा पाइन्छ । यो रोग अकस्मात् सुरु हुन्छ । टाउको दुख्ने, धेरै ज्वरो आउने, ढाड दुख्ने, जोर्नी दुख्ने, पेट दुख्ने र बान्ता हुने जस्ता लक्षण देखिन्छ। सीसीएचएफ नियन्त्रण गर्न गाईगोठहरूलाई किर्नामुक्त राख्नुपर्छ ।
यो भाइरस मुख्यतः किर्नाले टोक्दा वा संक्रमित गाईवस्तुबाट मानिसमा सर्छ । संक्र्रमित मानिसको रगत वा शरीरबाट उत्पन्न हुने अन्य तरल पदार्थबाट पनि अर्को मानिसमा सर्छ । मानिस वा पशु कसैका लागि पनि यो रोगको उपचार गर्न खोप उपलब्ध छैन् ।
इबोला भाइरस
इबोला भाइरस पनि फ्रूट ब्याटबाट नै उत्पन्न भएको विश्वास गरिन्छ। सन् १९७६ मा प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गोको इबोला नदीनजिकै फैलिएको महामारीमा यो भाइरस पत्ता लागेको थियो । इबोला भाइरस जङ्गली जनावरबाट मानिसमा सर्छ । मानिसबाट मानिसमा पनि सर्नसक्छ। इबोला भएको मानिसको घाउ भएको छाला, मुख वा नाकबाट अथवा रगत, बान्ता, मल र शरीरको तरल पदार्थ छोइँदा पनि सक्रमण सर्छ । यो भाइरस मू्त्र र वीर्यमा सर्न सक्छ । (बीबीसीबाट)
काठमाडौं : अमेरिकामा प्राविधिक समस्याका कारण शुक्रबार राष्ट्रव्यापी रूपमा हवाई उडान रोकिएपछि हजारौं यात्रु प्रभावित भएका छन् । चार घण्टाभन्दा बढी...
काठमाडौं : भारतको राजधानी नयाँदिल्लीमा बढ्दो वायु प्रदूषण नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले अधिकारीहरूले आइतबारदेखि थप कडा प्रतिबन्ध लागू गरेका छन् ।...
काठमाडौँ । स्पेनको मध्यभागमा बुधबार बिहान दुई रेल ठोक्किँदा कम्तीमा ६८ जनाको मृत्यु भएको छ भने ठूलो सङ्ख्यामा यात्रु घाइते...