नामाकरणमा सत्तारुढ सांसद्को तिव्र मतभेद

प्रदेश तीनको नाम वागमती र राजधानी हेटौंडा

काठमाडौं । प्रदेश ३ को नाम वागमती र राजधानी हेटौंडा हुने निश्चित भएको छ । प्रदेश सभा ३ को प्रदेश सभा बैठकमा ३ नम्वर प्रदेशको नाम र राजधानी तोक्ने गरी दर्ता भएको प्रस्तावमा निर्णयार्थ पेश गर्दा एक सय १० मध्ये एक सय ५ सांसदले प्रदेशको नाम वागमती र प्रदेश राजधानी हेटौंडा राख्ने प्रस्तावको पक्षमा मतदान गरेका थिए ।

समाजवादी पार्टीका एक मात्र सांसद प्रेस तामाङले प्रदेशको नाम नेवा – तामङसालिङ राख्नु पर्ने प्रस्ताव दर्ता गराउन खोज्दा कोही पनि समर्थक तयार नभएको भन्दै असन्तुष्टी जनाउँदै मतदानमा भाग लिएका थिएनन् । सभामुख सानुकुमार श्रेष्ठले पनि मत हाल्नु परेन तर विवेकशील साझाका ३ सांसदले भने काभ्रेको धुलीखेललाई राजधानी बनाउनु पर्ने प्रस्ताव पेश गरेकोले हेटौंडा राजधानी गर्ने प्रस्तावको विपक्षमा मत हालेका थिए ।

सत्तारुढ नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी नेकपाको दुई तिहाई बुहमत रहेको प्रदेश ३ को प्रदेश सभामा सभासदबीच नै प्रदेशको नाम र राजधानीको विषयमा बिबाद भएपछि पार्टी सचिवालयको निर्देशन र निर्णय बमोजिम प्रदेशको नाम र राजधानी छनोट गर्ने निष्कर्ष निकालेको छ । तीन नम्वर प्रदेश नेकपाको संसदीय दलको बैठकले समेत पार्टीकै निर्देशन बमोजिम राजधानी हेटौंडा र प्रदेशको नाम वागमती राख्ने भएको हो । नाम र राजधानीका विषयमा पार्टीभित्र सहमति जुटाउन सचिवालयले नै हस्तक्षेप गर्नु परेको थियो ।

नेकपा संसदीय दलका नेतासमेत रहेका तीन नम्वर प्रदेशका मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले पार्टी संसदीय दलमा प्रदेशको नाम वाग्मती र राजधानी हेटौंडा राख्ने निर्णय गरेपछि शुक्रबार सर्वदलिय बैठक बोलाई आफूहरुको निर्णयलाई साथ दिन आग्रह गरेका थिए । प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेपाली कांग्रेसले समेत नाम र राजधानीको विषयमा सत्तारुढ नेकपालाई साथ दिएको छ ।

कांग्रेसले समेत प्रदेश ३ को राजधानी हेटौंडा र नाम वाग्मती राख्ने पक्षमा मतदान गर्न आफ्ना सांसदहरुलाई ह्वीप लगाउने निर्णय गरिसकेको छ । प्रदेशसभामा एक सिट रहेको राप्रपा र राप्रपा संयुक्तले पनि सत्तारुढ दललाई साथ दिएका छन् । राप्रपाकी रीता माझी र राप्रपा संयुक्तकी रीना गुरुङले नाम वाग्मती र राजधानी हेटौंडाको पक्षमा मतदान गर्ने भएका छन् ।

नेपाल मजदुर किसान पार्टीका सांसद सुरेन्द्र गोसाईले भने सत्तारुढ दल नेकपाले गरेको निर्णयमा समर्थन गरेको छैन । विवेकशील नेपाली दलका रमेश पौंडेलले राजधानी काभ्रेमा राख्ने पार्टीको निर्णय रहेको जनाउँदै आएका छन् । प्रदेशको नाम वाग्मती राख्ने विषयमा भने विवेकशील नेपालीले सहमत जनाएको छ ।

साझा पार्टीकी शोभा शाक्यले नाममा सहमत भए पनि राजधानीको विषयमा असहमति जनाएकी छन् । विवेकशील साझाका सांसद पौडेलले शनिबार नै प्रदेशको राजधानी धुलीखेल बनाउने प्रस्ताव प्रदेश सभामा दर्ता गराएका छन् । उनको सो प्रस्तावमा विवेकशील साझाकी सांसद सांसद शोभा शाक्य र विराजभक्त महर्जनले समर्थन गरेका छन् ।

शनिबार नै सत्तारुढ दल नेकपा र प्रमुख प्रतिपक्षी नेपाली कांग्रेससहितका दलले हेटौंडालाई राजधानी बनाउने प्रस्ताव दर्ता गरेका थिए । प्रदेशको राजधानी हेटौंडा बहुसंख्यक सभासद्लाई अपायक परेको भन्दै सत्तारुढ नेकपाका सभासद्ले विरोध गर्दै आएका थिए ।

नेकपाका मकवानपुर र चितवनवाहेक दुई तिहाई वढी सांसदहरुलाई हेटौंडा प्रदेश राजधानी अपायक पर्ने निश्चित छ । विशेष गरी तीन नम्वर प्रदेशको रसुवा, नुवाकोट, सिन्धुपाल्चोक, दोलखा र रामेछापका सांसदलाई हेटौंडा पुग्न नै एक दिनदेखि २ दिनसम्म लाग्ने गर्छ । विशेष गरी रसुवा र दोलखाका जनप्रतिनिधिलाई हेटौंडा अपायक पर्ने देखिन्छ ।

नेकपाका धेरै जसो सांसदले तीन नम्वर प्रदेशको राजधानी काभ्रे जिल्लाको धुलीखेल वा आसपासको क्षेत्रमा राख्नु पर्ने माग गर्दै आएका थिए । पूर्वमन्त्री समेत रहेको नेकपाका प्रदेश सभासद् राजेन्द्र पाण्डे, नेकपाको तीन नम्वर प्रदेश इन्चार्ज अष्टलक्ष्मी शाक्य लगायतले हेटौंडा राजधानी कुनै पनि हालतमा स्वीकार्य नहुने बताउँदै आएका थिए । पाण्डेले त हिउँदे राजधानी हेटौंडा राखे पनि वर्षे राजधानी धुलीखेल बनाउनु पर्ने प्रस्ताव गरेका थिए ।

तर नेकपाका अध्यक्षद्धय केपी शर्मा ओली र पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डको निर्देशन र निर्णयबिरुद्ध जाने हिम्मत कसैको नभएकाले हेटौंडा राजधानी तोकिएको थियो । सत्तारुढ नेकपाका तीन नम्वर प्रदेश कमिटीमा हेटौंडालाई राजधानी बनाउने प्रस्ताव बहुमतले पारित भए पनि दुई दर्जन बढी प्रदेश कमिटी सदस्यले नोट अफ डिसेन्ट लेखेका थिए । प्रदेशको नाम नेवा तम्सालिङ राख्नु पर्ने दुई दर्जन सदस्यको मतलाई समेत गुपचुप राखिएको छ ।

नेपाली कांग्रेसका संसदीय दलका नेता इन्द्र वानियाँ पनि मकवानपुरकै भएकाले उनले समेत ह्वीप जारी गरी सत्तारुढ दलकै निर्णयमा लतारिएर हेटौंडा राजधानी हुनु पर्नेमा जोड दिएको पाइन्छ । तत्कालिन प्रधानमन्त्री तथा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले २०७४ सालमा प्रदेश तीनको अस्थायी राजधानी हेटौंडा तोकेका थिए ।

त्यसवेला स्थानीय विकास मन्त्री राप्रपाका कमल थापा थिए । प्रदेश तीनको १३ जिल्लामध्ये दुई जिल्लालाई मात्र सुविधा हुने तर ६ जिल्ला सिन्धुली, रामेछाप, दोलखा, सिन्धुपाल्चोक, रसुवा र नुवाकोटलाई दुगर्म हुने हेटौडा राजधानीले प्रदेशका यी जिल्लावासीले समेत सास्ती बेहुर्नु पर्ने देखिन्छ । उपत्यकाका तीन जिल्ला काठमाडौं, ललितपुर र भक्तपुर तथा काभ्रे र धादिङका जनप्रतिनिधिलाई पनि हेटौंडा राजधानी जाडो मौसम वा बर्षामा समेत कठिन र सास्ती निम्त्याउने देखिन्छ ।

मकवानपुर र चितवनका प्रदेश सांसदहरुले भने काठमाडौं हेटौंडा सुरुङमार्ग निर्माण भएमा हेटौडा टाढा नभएको बताउँदै आएका छन् भने नेकपाका केही शीर्ष नेताले प्रदेश २ को बारा र पर्षालाई समेत बाग्मती प्रदेशमा मिलाइने भएकोले हेटौंडालाई राजधानी तोकिएको बताएका छन् ।