
यहाँ राजनीतितिर कहिलेदेखि आकर्षित हुनुभयो ?
म विद्यार्थी कालदेखि नै नेपाली काँग्रेसप्रति झुकाव राख्थेँ । नेपाली कांग्रेस भ्रातृ संस्था नेपाल विद्यार्थी संघबाट राजनीतिक करियर सुरु गरेँ । नेविसंघको कपिलवस्तुको जिल्ला सभापति भएँ । कपिलवस्तु बहुमुखी क्याम्पसको स्ववियु सभापति भएँ ।
अहिले नेपाली कांग्रेस कपिलवस्तु–काठमाडौं सम्पर्क मञ्चको अध्यक्ष छु । यसैगरी मेरो राजनीतिक यात्रा अगाडि बढिरहेको छ ।
कपिलवस्तुमा कोरोनाको प्रभाव कस्तो ?
यहाँ कोरोनाको खासै प्रभाव देखिँदैन । मानिसहरु सामान्य अवस्थामा हिडडुल गरेको भेटिएको छ । तर, कोरोनाको प्रकोप देशव्यापी रुपमा देखिइरहेको छ । कपिलवस्तुमा पनि छिटफुट रुपमा कोरोनाका केसहरु आइरहेका छन् । नागरिकहरु कोरोनाको संक्रमणबाट कसरी जोगिन सकिन्छ भनेर व्यक्तिगत रुपमा सचेत भएको पाइन्छ ।
तपाईंहरु राजनीतिकर्मी भएकाले छरछिमेकमा कस्तो खालको सरसल्ला दिनुहुृन्छ ?
हामीले सल्लाह दिनुभन्दा पनि कोरोनाबाट जोगिनको लागि जनतालाई कसैले सिकाउनुपर्ने आवश्यकता देखिँदैन । यो रोगको संक्रमण कत्तिको संवेदनशील छ भन्ने कुरा सबैले बुझिसकेका छन् ।
मान्छेहरु आफै जोगिएर हिडेको देखिन्छ । त्यसमा हामी पनि भन्छौं, ‘हामीले आफ्नो व्यवहार धानेर कोरोनासँगै बाँच्नुपर्ने अवस्था छ । त्यसकारण यसबाट जोगिनको लागि आफ्नो सुरक्षा आफैले गर्नुपर्छ’, भनेर ।
काठमाडौंको अवस्था भयावह भइसकेको छ, फेरि लकडाउन गर्दा उचित हुन्छ ?
यो भाइरसबाट जोगिन लकडाउन विकल्प होइन । प्रत्येक नागरिकमा यसको चेतना फैलाउन सक्नुपर्छ । त्यसमा हामीले पनि गर्नुपर्छ । राज्यले नागरिकमा चेतनामुलक कार्यक्रम ल्याउनुपर्छ । यसमा आमनागरिक, सरोकारवाल सबैले चुतना जगाउनुपर्छ ।
कोरोनाबाट जोगिने आफूले आफैलाई सुरक्षित गर्ने हो । लकडाउन औषधि भएको भए ६, ७ महिना भइसक्या राज्यले पटक–पटक लकडाउन र निषेधाज्ञा गरेको । लकडाउन औषधि भएको भए अहिलेसम्म कोरोना निमिट्यान्न हुनुपर्ने हो । तर, झन् भयावह रुपमा फैलिँदै गएको छ । त्यो चेतनाकै कमीले गर्दा भएको हो ।
सरकारको हेलचेक्र्याइँले संक्रमण फैलिएको हो ?
पहिला सरकार पनि त्रसित थियो । लकडाउन ग¥यो केही हदसम्म नियन्त्रण पनि भयो । पछि राज्य आफैले जनताबाट कर असुल्नको लागि सबै खुल्ला गरेजस्तो ग¥यो । जसको कारणले जनता कर तिर्न वाध्य होउन् भनेर । कर तिर्न पनि निश्चित समय तोकियो ।
त्यसले भीडभाड बढ्यो, सार्वजनिक गाडी खुल्ला गरियो त्यसबाट झन् संक्रमण फैलिँदै गयो । फेरि निषेधाज्ञा ग¥यो, फेरि कर बुझाउने बेलामा बिना कारण खुल्ला ग¥यो । संक्रमण झन् डडेलोजस्तो फैलियो । अब लकडाउन गरेर पनि रोकिने अवस्था छैन ।
यो सरकार जनताको जीवन रक्षाभन्दा पनि खाली कर असुल्ने, कसिमन खानेतिर मात्रै लाग्यो । जसको फलस्वरुप आजको अवस्था निम्तिएको हो ।
नेपाली कांग्रेस संगठन कला नभएको पार्टी भन्छन् युवा नेताको हैसियतले के भन्नुहुन्छ ?
पार्टी संगठनको लागि युवाहरु अत्यन्तै गभीर हुनुपर्छ । त्यो किन आवश्यक छ भने विगतमा पार्टीभित्र भएका विभिन्न गुटबन्दी, गलत किसिमका प्रतिस्पर्धाहरु भन्दा माथि उठेर सिंगो पार्टीलाई वीपीको सिद्धान्त, निष्ठा र चरित्र अनुसार देशव्यापी रुपमा युवाहरुले सांगठानिक भूमिका खेल्नुपर्छ । जसले आन्तरिक विवादहरु हराउँदै जान्छन् ।
पार्टीभित्र आन्तरिक विवाद समाप्त हुँदै गयो भने भोलिका दिनमा कांग्रेस अत्यन्तै बलियो भएर आउँछ ।
अब नेपाली कांग्रेस बहुमत ल्याएर सरकार बनाउने सम्भावना छ ?
सम्भावना मात्रै होइन । नेपाली कांग्रेसले बहुमत ल्याएर सरकार बनाउने पक्का छ । जनताले नेपाली कांग्रेसको आवश्यकता ठानिसकेका छन् । आगामी दिनमा नेपालको नेतृत्व नेपाली कांग्रेसले लिनुपर्छ । तथाकथित कम्युनिस्टहरुको शासन जनताले व्यहोरिसकेका छन् ।
हामीहरुले पनि राम्रोसँग हेरिसकेका छौं । कम्युनिस्ट सरकारबाट मुलुक जुन रुपले ब्रम्हलूट भएको छ, भ्रष्टाचारले मुलुक चकनाचुर भइसकेको छ । जनताको जीवनसँग खेलवाड गरिएको छ । हत्या बलात्कारले जनता आक्रान्त छन् । यसले देखाइसकेको कम्युनिस्टको सरकार हुँदा जनताले कत्तिको सन्तुष्ट छन् भनेर ।
त्यसकारण नेपाली कांग्रेस भोलि निर्वाचनमा जाँदै गर्दा नेपाली जनताले न्याय गर्नेछन् । नेपाली कांग्रेसले नै यो राज्यलाई सही ढंगले अगाडि बढाउन सक्छ भन्ने कुरा नेपाली जनताको मनमा गइसकेको छ । लोकतन्त्र जोगाउन पनि नेपाली कांग्रेसको आवश्यकता छ भन्ने कुरा जनतालाई भइसकेको छ ।
मुलुकमा लोकतन्त्र जोगाउन कांग्रेसले मात्रै सक्छ ?
नेपालमा लोकतन्त्र चाहने र जोगाउन कांग्रेसबाहेक अर्को कुन पार्टी छ ? त्यसकारण लोकतन्त्रलाई व्यवस्थिति, मर्यादित र संरक्षण गर्ने नेपाली कांग्रेस नै हो । इतिहासलाई हेर्दा पनि मुलुक संकटमा परेको बेला नेपाली कांग्रेसले नै जोगाएको हो ।
चाहे माओवादी द्वन्द्व काल होस् चाहे दरबारबाट पटक–पटक भएको आक्रमण होस् । त्यसकारण लोकतन्त्र, देश र जनताको संरक्षण नेपाली कांग्रेसले मात्रै गर्न सक्छ । यो सार्वभौम सम्पन्न बनाउन र सम्पूर्ण नागरिक सुरक्षा गर्न पनि कांग्रेसकै आवश्यकता छ ।
मुस्लिम समुदायको युवा नेता मधेसमा कांग्रेसको संगठन कस्तो पाउनुहुन्छ ?
मेरो थातथलो पनि मधेसमै हो । धेरैजसो मधेसमै हिंडिरहेको हुन्छु । मधेसी जनता जन्मजातै लोकतान्त्रिक हुन्छन् । उनीहरुको कल्चर, व्यवहार नै लोकतान्त्रिक हुन्छ ।
वाध्य पारेर उनीहरुलाई कम्युनिस्ट बनाउने प्रयास बीचमा गरिएको थियो । विभिन्न प्रलोभन देखाएर कम्युनिस्ट बनाउने प्रयास गरियो । तर, मधेसी जनताले जन्मजात रुपमै लोकतन्त्र हुन्छन् र व्यवहार पनि त्यस्तै देखाइरहेका हुन्छन् ।
लोकतन्त्र व्यवहार भएका मधेसी जनतालाई नेपाली कांग्रेसले नेतृत्वमा अगाडि बढाउँदै जानुपर्छ । नेपाली कांग्रेसको भोट नै मधेसमा सुरक्षित छ । हिजो पनि मधेसमै सुरक्षित थियो आज पनि मधेसमै कांग्रेसको भोट सुरक्षित छ । त्यसलाई पार्टीले विश्वास गर्नुपर्छ । लोकतन्त्रबाहेक अरु विचारधाराबाट मधेसी जनता प्रभावित हुन सक्दैनन् ।
त्यसोभए मधेसमा कम्युनिस्ट हुर्किन सक्दैन ?
मधेसमा कम्युनिस्टहरु हुर्किन धेरै गाह्रो छ । तर, उनीहरु यहाँ हुर्किनको लागि विभिन्न प्रपञ्चहरु रचिरहेका हुन्छन् ।
तर काँग्रेसले राम्रो काम गरेको छ भनेर प्रचाईएको देखिदैन् ?
जनताप्रति पार्टीले गरेका राम्रा कामहरु जनतासमक्ष पु¥याउने । जनताका गुनासाहरु पार्टीसम्म ल्याउने काम हामीहरुले गरिराखेका छौं । जनतालाई नेपाली कांग्रेसले प्रतिपक्षमा बसेर पनि यी कामहरु गरेको छ । भोलि नेतृत्वमा पुगेपछि कांग्रेस यस्तो काम गर्ने छ भनेर जनतालाई सुसूचित गराउने काम पनि गरिराखेका छौं । खासगरी कांग्रेसप्रति फैलाइएको नकारात्मक भ्रमलाई चिर्दै पार्टीलाई अगाडि बढाउने काम हामीले गरिराखेका छौं ।
तपाईले भनेर हुन्छ र केन्द्रिय नेतृत्वले जनतासमक्ष आफूलाई पु¥याउ सकेको छैन् ?
हामी चाडपर्व भनेर रोकिँदैनौं । अहिले जिल्लामा आएको छु । देशव्यापी अभियान लिएर अहिले नै हामीहरु हिंडिसकेका छौं । हरेक दिन सञ्चारमाध्यम अथवा सोसल मिडियामार्फत हामी सम्पर्कमा रहिरहन्छौं । हाम्रो अभियान रोकिनेवाला छैन ।
अहोरात्र खटेर हाम्रो प्रचार–प्रसारलाई अगाडि बढाउने छौं । र, नेपाली कांग्रेसलाई एकढिक्का बनाएर देशव्यापी रुपमा अगाडि बढाउने छौं । नेपाली कांग्रेसको आगामी १४औं महाधिवेशनबाट आमजनतालाई एउटा सन्देश दिनेछौं । त्यो सन्देश अबको नेतृत्व, विकास र समृद्धि नेपाली कांग्रेस दिने छ भनेर ।
जसरी यो देशमा कम्युनिस्टहरुले राज्यआतंक मच्चाएको छ । भ्रष्टाचार दुबोभैm मौलाएको छ, हत्या, बलात्कार बढेको छ, अनियमितताले मुलुक चुर्लुम्म डुबेको छ । त्यसलाई नेपाली कांग्रेसले बँचाउने छ भनेर १४ औं महाधिवेशनबाट जनतामा एउटा सन्देश दिने छौं । त्यसपछि हामनिर्वाचनको तयारीमा जुट्ने छौं ।
कांग्रेभित्र गुटगत विवादैविवाद छ, तोकिएकै समयमा १४ औं महाधिवेशन हुन्छ ?
यसलाई विवाद शब्दबाट उच्चारण गर्न उपयुक्त नहोला । किन भने यो पूर्ण लोकतान्त्रिक पार्टी हो । यसलाई वैचारिक मतभेद भन्न सकिन्छ । नेताहरुबीच आ–आफना आकांक्षाहरु हुन सक्छन् । त्यसमा विचार समूहहरु पनि हुन्छन् । त्यो लोकतन्त्रको सुन्दर पक्ष हो ।
तर, हामी १४ औं महाधिवेशनमा होमिइँदै गर्दा ती वैचारिक मतभेदका सम्पूर्ण कुरा मिलिसकेको हुन्छ । महाधिवेशनपछि नेपाली कांग्रेस एक ढिक्का भएर आमनिर्वाचनको तयारी लाग्छ । लोकतान्त्रिक पार्टी भएकाले विभिन्न किसिमका छलफल हुन्छन् । विचारहरु आदनप्रदान हुन्छन् त्यसलाई तपाईंहरुले बाहिरबाट विवाद जस्तो देख्नुभएको हो ।पार्टीभित्र त्यस्तो अवस्था छैन ।
कांग्रेसका युवा नेताहरु संगठनमा त्यति दत्तचित्त भएर लाग्दैनन् भनिन्छ नि ?
अहिले कोभिडको कारणले बाहिरी कार्यक्रमहरु गर्न पाइएको छैन । त्यसकारण तपाईंहरुले कमजोर भएको जस्तो देख्नुभएको हो । तर, हामीले पार्टी संगठनको कामलाई सक्रिय रुपमा अगाडि बढाइरहेका छौं ।
नेपाली कांग्रेसले प्रतिपक्षको भूमिका निर्वाह गर्न सकेन भन्ने छ युवा नेताको हैसियतले के भन्नुहुन्छ ?
प्रतिपक्षको जुन हो त्यसमा नेपाली कांग्रस अलिकति पनि डगमगाएको छैन । एकदमै जिम्मेवार ढंगले निर्वाह गरिरहेको छ । अहिले कोभिडको कारणले हिडडुल गर्न पाइएको छैन । आफ्ना कारा जनतासमक्ष पु¥याउन सञ्चारलगायत विभिन्न सामाजिक सञ्जालमार्फत गरिरहेको छ ।
वर्ग, जाति, समुदायलाई आक्षरणबाट मूल प्रवाहमा ल्याउने विषयलाई के भन्नुहुन्छ ?
कुनै पनि जाति, समुदाय, वर्गलाई राजनीतिक मूल प्रभावहमा ल्याउनको लागि एक व्यक्तिलाई एक पटक आक्षरण दिएर समावेश गर्नुपर्छ । त्यसपछि सोही जाति, समुदायको अर्को पुस्तालाई हस्तान्तरण गर्नुपर्छ । त्यसले नयाँ पुस्ताको पनि मनोबल बढ्छ । एउटै जाति, समुदायको नाममा पटक–पटक एउटै व्यक्तिलाई आरक्षण दिनुहुँदैन । त्यसले वर्ग उत्थान गर्दैन । वर्गी उत्थानको लागि आरक्षण सोही जाति, समुदायमा पुस्तान्तरण हुनुपर्छ ।
केन्द्रिय नेताहरु तोकिएकै समयमा महाधिवेसन गर्नुपर्छ भनेर लागेको पाउनुहुन्छ ?
कोभिडको कारणले केही समय तलमाथि हुन सक्छ । तर, केन्द्रीय नेतादेखि युवाहुँदै स्थानीय तहसम्मका नेता कार्यकर्ता समयमै स्वस्थ प्रतिस्पर्धामा मर्यादित ढंगले महाधिवेशन सम्पन्न गर्नुपर्छ भनेर लागेको अवस्था छ ।
सरकार राष्ट्रिय समस्याभन्दा बाहिर गएर जनतालाई अलमल्याउने काम गरिरहेको छ, यसलाई प्रतिपक्ष दलका युवा नेताहरुले कसरी लिइरहेका छन् ?
सरकारले कोभिडको आडमा नेपाली जनताको स्वास्थ्यसँग खेडवाड गरेको छ । ब्रम्हलूट मच्चाएको छ, आतंक फैलिाएको छ, अत्याचार गरेको छ । पुरै भ्रष्टाचारमा चुर्लुम्म डुबेको छ । यो सरकारले कोभिडको आडमा राज्यप्रतिको दोहन गरेको छ ।
नेकपाले दुई तिहाईको आडमा ५ नम्बर प्रदेशको राजधानीको एकलौटी निर्णय ग¥यो नि के भन्नुहुन्छ ?
नेकपाले ५ नम्बर प्रदेशको राजधानी घोषणा गर्ने बेलामा दुई तिहाईको दम्भ देखाएको छ । यो राज्यले त्यो लेभलबाट उपस्थित हुन्छ भन्ने मैले कल्पना पनि गरेको थिइँन भालुवाङमा राजधानीको घोषणा गर्दै गर्दा ।
त्यो राजधानी घोषणा गर्दा चाहे बहुमत पक्ष होस् या अल्पमत सबैसँग सल्लाह गरेर सुझाव संकलन गरेर गर्नुपर्ने हो । यहाँका मुख्य मन्त्रीहरुले आफ्नै बारीमा राजधानी होस्, आफ्नै गोठमा संसद् भवन होस् भन्ने नीतिका साथ राजधानी निर्णय गरेका छन् । जब कि ५ प्रदेशको राजधानी कपिलवस्तुलाई निर्णय गर्नुपर्ने हो ।
किनभने नेपाली जनताको आस्थाको केन्द्र राजा सुद्धोधनको राजधानी हो कपिलवस्तु । गौतम बुद्धलाई विश्वमा चिनाउनको लागि पनि कपिलवस्तुलाई राजधानी बनाउनुपर्ने हो । कपिलवस्तुलाई राजधानी बनाइएको भए संसारभरि भगवान् गौतम बुद्धको प्रचार हुन्थ्यो ।
यो धार्मिक र पर्यटकीय दुवै किसिमले उपयुक्त ठाउँ थियो । पूरातात्विक हिसाबले पनि त्यतिकै महत्वपूर्ण थियो । यहाँ राजधानी पु¥याएको देख्दा राज्यले कपिलवस्तुलाई भारतको हातमा बिक्री गरेको महसुस यहाँका जनताले गरेका छन् ।
राजधानी भालुवाङ भएकोमा कपिलवस्तुवासीको असहमति हो ?
कपिलवस्तु वासीको चाहना भनेको यहाँ राजधानी बनाएको भए कपिलवस्तुको हैतिहासिक महत्व छुट्टै हुनेथियो । यहाँ मान्छेहरु आउँदा आज पनि कपिलवस्तुको माटो लिएर घर फर्किन्छन् ।
बाहिरबाट मान्छेहरु आउँदा जुत्ता हातमा बोकेर खाली खुट्टा हिंडिरहेका हुन्छन् । आमनागरिकले कपिलवस्तुलाई त्यति पवित्र स्थल मानेका छन् । तर यसको महत्व यो सरकारले बुझ्न सकेन ।
विपक्षका कुरा पनि सुन्नुपर्ने होइन र ?
विपक्षका कुरा नसुरै संसद्मा अप्रिय घटना हुन पुग्यो । त्यो नेपाली कांग्रेसहरुको चाहना होइन । सरकारले नै त्यस्तो वातावरण सिर्जना गरिदियो ।
नेपाली कांग्रेसको चरित्र अनुसार उदण्ड क्रियाकलाप भयो भनिएको छ नि ?
उदण्डता त कम्युनिस्टहरुले देखाएका हुन् । जसरी त्यहाँका मन्त्रीहरुले संसादलाई घिसारेर बाहिर निकाल भनेर भाषा प्रयोग गरिएको छ । त्यो भाषा प्रयोग गर्ने मन्त्रीलाई संसद् र सभामुखले कारबाही गर्नुपर्छ ।
दोस्रो कुरा कम्युनिस्टहरुले लोकतान्त्रिक भाषा बुझ्दैनन् । त्यसैले कम्युनिस्टले बुझ्ने भाषामा हाम्रा सांसद्हरु प्रस्तुत भएका हुन् ।
त्यहाँसम्म उत्रिनु सांसद्हरुको वाध्यता हो ?
वाध्यता भन्दा पनि त्यो सभाले जुन भाषा बुझ्छ त्यही भाषामा जवाफ दिनुपर्छ । लोकतान्त्रिक चरित्र त्यो होइन । तर, त्यसो नगरी कम्युनिस्टहरुले बझ्दैबुझ्दै न अनि बुझ्ने भाषामा जवाफ दिनुप¥यो । हाम्रो पार्टीको मर्यादा, सिद्धान्त र चरित्र त्यो होइन ।
तर, त्यहाँ त्यो हदसम्म उत्रने वाध्य पारियो । विवाद भएपछि सभामुखले वैठक स्थगित गर्नुपर्ने हो । फरक मतकासाथ पेलेर बैठक अगाडि बढाउन थालेपछि त्यो स्थिति सिर्जना भएको हो ।
कम्युनिस्टको दम्भका कारण त्यस्तो भएको हो । संसद्मा जुन खालको भाषा प्रयोग भयो त्यसको प्रतिकारात्मक प्रतिक्रिया हो त्यो ।
अन्त्यमा तपाईको लोकप्रिय पत्रिका नयाँ विकल्प साप्ताहिक मार्फत् वर्तमान अवस्थाको बारेमा मेरा विचारहरु प्रवाह गर्ने अवसर दिनुभएकोमा पत्रिका परिवारलाई विशेष धन्यवाद !
१. भदौ १०को महाविपत्ति चाहे त्यो हिमालको भयानक हिमाली चट्टान तल ल्हेन्दे नदीमा बज्रेर होस् या भूकम्पीय झड्काले हिमनदी...
काठमाडौं । नेपालको राष्टिय राजनीतिमा नेपाली कांग्रेसको पहिचान एउटा राजनीतिक दलका रूपमा मात्र सीमित नभएर मुलुकको लोकतान्त्रिक आन्दोलन, संविधान निर्माण...
१. सबैतिर एउटै प्रश्न—अब नेपाली कांग्रेसको भविष्य के हुने हो ? नेपाली कांग्रेसको विशेष अधिवेशन भएको पनि करिब ८ महिना...