- अनामनगर काठमाडौँ
- infobikalpa21@gmail.com
काठमाडौं । नेपालको चार दशकभन्दा लामो राजनीतिक इतिहासमा कुनै न कुनै रुप र स्वरुपमा उदाउने, चर्चा कमाउने र चमत्कार देखाउने धुर्त राजनीतिज्ञको पर्यायवाची नाम हो, मकवानपुरका कमल थापा ।
चार दशक लामो राजनीतिक यात्रामा सबै राजनीतिक दलसँग सहकार्य, गठबन्धन र तालमेल गरेका थापा राजाबादी दलसँग पटक पटक जुट्ने र फुट्ने फुटाउने भूमिका खेल्ने पात्र हुन् । उनै थापा मंसिर ४ मा भएको प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचनमा पराजित भएसँगै उनको राजनीतिक यात्रा ओरालो लागेको आंकलन गर्न सकिन्छ ।
आफ्नो गृह जिल्ला मकवानपुरको क्षेत्र नम्वर १ बाट प्रतिनिधिसभा सदस्यमा नेकपा एमालेको समर्थन, सहयोग र साथमा सूर्य चुनाव चिन्ह लिएर उम्मेदवार भएका थापा प्रतिष्पर्धामा तेश्रो भएसँगै उनको राजनीति यात्रा ओरालो लागेको बुझ्न सकिन्छ ।
राजनीतिलाई नाम, दाम र ख्याति कमाउने उर्बर भूमिको रुपमा दुरुपयोग गर्दै आएका थापालाई राजसंस्था र हिन्दुराज्यको वकालत गर्ने दलका उम्मेदवारबाटै पराजित हुनु परेपछि उनको राजनीतिक भविश्वमाथि ग्रहण लागेको अुनमान गर्न सकिन्छ ।
राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका उम्मेदवार दिपक बहादुर सिंहले २७ हजार ८१६ मत ल्याएर विजयी हुँदा थापाले प्रतिष्पर्धामा तेश्रो भएर २५ हजार ४२० मतमा चित्त बुझाउनु पर्यो । नेकपा एमालेको गढ र आधारभूमि मानिएको मकवानपुरमा त्यही दलको समर्थनमा चुनाव लड्दा समेत सफलता नपाएपछि सम्भवत थापाको यो संसदीय राजनीतिमा अन्तिम प्रयास हुन सक्छ ।
माओबादी र नेकपा एसको समर्थनमा उठेकी काग्रेस सहमहामन्त्री महालक्ष्मी उपाध्याय डिनाले २५ हजार ४३४ मतमा चित्त बुझाउनु परेको छ । थापा पद र अवसरको लागि जस्तोसुकै कुतर्क गरेर जुनसुकै दलमा जुनसुकै बेला पनि सहमति नीति भन्दै उदारता देखाएको तर्क गरेर टाँसिन पुग्छन् ।
पछिल्लो समय करिव एक वर्षअघि राप्रपाको महाधिवेशनमा राजेन्द्र लिङ्देनसँग पराजित भए पछि थापाले पुनः राप्रपा नेपाल फुटाएका थिए । उनको अभिव्यक्तिमा यति धेरै परस्पर विरोधाभाषपूर्ण अर्थ लाग्छ कि एकै दिन विहान सार्वजनिक स्थलमा बोलेका कुरा बेलुकी खण्डन गर्ने गर्छन ।
एमालेको जिल्ला कमिटी मकवानपुरलाई बेवास्था गर्दै एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीसँग गरेको सहमतिकै आधारमा चुनाव लड्न गएका थापाले एमालेबाट उम्मेदवारी दिएका रामेश्वर रानालाई उम्मेदवारी फिर्ता गर्न लगाएका थिए । जसको परिणाम उनले भोगीसकेका छन् ।
यस्तो छ थापाको पृष्ठभूमि
२०३६ को विद्यार्थी आन्दोलन दबाउन पञ्चयति सत्ताले प्रयोग गरेको ‘भिजिलान्ते’हरुलाई संगठीत गरेर निर्माण गरिएको राष्ट्रबादी विद्यार्थी मण्डलको नेतृत्व तहमा पुगेसँगै कमल थापाको नाम नेपालको राजनीतिक परिदृष्यमा उदाएको हो ।
विद्यार्थी आन्दोलन दबाउन घुसपैठ गर्न प्रयोग भएको विद्यार्थी मण्डललाई पछि ‘मण्डले’ भन्न थालियो, जुन संगठनको सक्रिय नेता भएर सत्ताको विश्वास कमाएका थापाले पञ्चायतकाल र २०४६ को परिवर्तनपछि पनि राजनीतिमा सक्रिय हुँदै दर्जनौं पटक सत्ताको स्वाद र अनुभव लिएका छन् ।
‘व्याडमिण्टन’ खेलमा अनुशासित र कुसल खेलाडी थापा नेपालको संसदीय राजनीतिमा भने धुर्त र चतुर खेलाडीको रुपमा दुर्नाम कमाएका राजनीतिज्ञ हुन् ।
पंचायति व्यवस्थाको अन्त्य भएपछि सबैभन्दा बढी प्रजातन्त्रबादी भनेर चिनिन थापा पूर्वप्रधानमन्त्री सूर्यबहादुर थापाको नेतृत्वमा २०४७ साल जेठ १५ गते गठन भएको राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (थापा) मा आबद्ध भए ।
२०५१ को आमनिर्वाचनमा मकवानपुरबाटै चुनाव लडेका थापाले एमाले नेता कृष्णप्रसाद दाहाललाई पराजित गरेर सांसद बन्न सफल भए । माथिल्लो सदनमा कुनै पनि दलको स्पस्ट बहुमत नपुगेपछि जुन दलसँग मिल्दा मन्त्री पाइन्छ त्यही दलसँग उनी साँठगाँठ गर्न पुगे ।
प्रजातन्त्र आएपछि तत्कालिन प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा नेतृतवको संयुक्त सरकारको परराष्ट्र मन्त्री भएका थापा देउवा सरकार ढलेर बनेको लोकेन्द्रबहादुर चन्द नेतृत्वको राप्रपा चन्द र एमालेको संयुक्त सरकारमा फेरि मन्त्री भए ।
चन्द नेतृत्वको सरकारमा मन्त्रीको कुर्सीमा रहेकै अवस्थामा थापाले चन्द नेतृत्वको सरकारमा ल्याइएको अविश्वासको प्रस्तावको पक्षमा मत हालेर दुषित राजनीतिको कुरुप स्वरुप देखाएका हुन् । थापा मन्त्री पदबाट राजिनामा नदिएरै वा एक दिन पनि मन्त्रीको कुर्सी खाली नराखी सूर्यबहादुर थापा नेतृत्वको सरकारमा पुनः मन्त्री भए ।
आफ्नो प्रधानमन्त्रीबिरुद्ध लागेपछि पूर्वप्रधानमन्त्री तथा तत्कालिन राप्रपा चन्द्रका अध्यक्ष लोकेन्द्रबहादुर चन्दले सदनमै संसदीय राजनीतिमा देखिएको ‘मुसा प्रबृत्ति’का कारण आफ्नो नेतृत्वको सरकार ढल्न पुगेको अभिव्यक्ति दिएका थिए ।
उनले आफ्नो पुस्तक राजनीतिका १२ खेलाडीमा समेत थापाप्रति संकेत गरेका छन् । २०५६ को संसदीय निर्वाचनमा पराजित भए पनि थापाले राजाबादी दल वा पूर्वपञ्चहरुको दल भनेर चिनिएको राप्रपा (थापा) र राप्रपा (चन्द) मा बारम्बार ओहोर दोहोर मात्र गरेनन्, एकता र फुटाउने कार्यमा सक्रियता देखाए ।
२०५९ साल असोज १८ गते तत्कालिन राजा ज्ञानेन्द्रले निर्वाचित सरकार विघटन गरी आफैले प्रधानमन्त्री र मन्त्री नियुक्त गर्ने क्रममा उनी सूर्यबहादुर थापा नेतृत्वको सरकारमा २०६० मा गृहमन्त्री थिए । थापा २०६१ माघ १९ गते राजा ज्ञानेन्द्रले सरकारको कार्यकारी अधिकार पनि आफैसँग राखेर बनाएको मन्त्रीमण्डलमा थापा पुन गृहमन्त्री भए ।
तत्कालिन राजा ज्ञानेन्द्रको उक्साहटमा पशुपति शम्शेर नेतृत्वको राप्रपालाई फुटाएर राप्रपा नेपाल गठन गरेका थापाले शाही सरकारको मतियारको रुपमा दुर्नाम कमाएका थिए । जनआन्दोलन दबाउन प्रमुख भूमिका खेलेका थापा गणतन्त्रको बिरोधी, संघीयताको विरोधी र धर्मनिरपेक्षताको बिरोधी भएर राजनीतिमा छुट्टै पहिचान बनाउन कोशिस गरे ।
कमल थापाले संघीयताको बिरोध, राजसंस्था पुनस्र्थापनाको अभियान र हिन्दुराज्यको पक्षमा मत मागेरै २०७० को दोश्रो संविधानसभा निर्वाचनमा प्रत्यक्षमा एक सिट जित्न नकसेपनि समानुपातिकमा २४ सिट हात पार्न सफल भए ।
आफूलाई गणतन्त्रको बिरोधी ठान्ने थापा गणतन्त्रबादी दलहरु नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र नेकपा माओबादी नेतृत्वको सबै सरकारमा सहभागी भयो । त्यति मात्र होइन्, २०७४ को प्रतिनिधिसभा र प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचनमा उम्मेदवार उठाए । आफू नेपाली कांग्रेसको समर्थनमा मकवानपुरबाट चुनाव लडे पनि झापा जिल्लाका सबै क्षेत्रमा भने नेकपा एमालेसँग तालमेल गरे ।
गत वर्ष भएको राप्रपाको पहिलो एकीकरणपछिको महाधिवेशनमा उनी अध्यक्षमा प्रतिष्पर्धा गरेर राजेन्द्र लिङ्देनसँग पराजित गरे । लिङ्देनले पराजित गरे पछि पद बिना रहनै नसक्ने थापाले पार्टीबाट राजिनामा दिए र केही समयपछि पुन राप्रपा नेपाल ब्युँताए ।
राप्रपा नेपालको अध्यक्ष भएका थापा पार्टीको चुनाव चिन्ह तीर लिएर सबै नेता र कार्यकर्तालाई उठ्न लगाइ आफू भने एमालेको सूर्य चुनाव चिन्हबाट उम्मेदवार भए । जसका कारण उनलाई साथ दिएका एक दर्जन पदाधिकारीले उनको साथ छाडिसकेका छन् ।
राजनीति आफ्नो पेशा बनाउने र पदामा जाने सिँढी बनाउने थापाको यो प्रबृत्ति अन्त्य भएर खुला राजनीतिक प्रतिष्पर्धात्मक अभ्यासमा मुलुक जान सक्ने आंकलन गर्न सकिन्छ । राजा र राजसंस्थाको छत्रछायाँमा राजनीतिको फेर समाएका थापा यतिवेला राजसंस्थाबिरोधीको रुपमा आफ्नो पहिचान बनाउने कसरमा छन् । तर उनको यो प्रयासलाई साथ दिने जनशक्ति भेटाउलान भन्ने देखिँदैन ।
१. निर्वाचनको मेसो २०८२सालको फागुन २१गते हुन लागेको आम निर्वाचन अब हप्ता दिनको नजिकैजस्तो आई सकेको छ । निर्वाचन सफलताका...
१.निर्वाचनको अवस्थामा सुरक्षामा गर्नुपर्ने काम २०८२साल भदौ २३र २४ गते भएका अप्रत्याशित घटनाहरुको परिणामस्वरुप भदौ २७गते गठित संसद बाहिरको पूर्व...
१. निर्वाचनको अर्थ नै धेरै योग्य आकांक्षीहरुमध्ये कसैलाई छान्ने हो । प्रत्यक्ष रुपमा छानिने योग्य व्यक्तिलाई छान्न आधुनिक समयमा भोटिङ्...
